نوشته شریل پلرین - نویسنده کادر یو اس اینفو
واشنگتن – محققان عرب و اسراییلی پیرامون پروژه های فنی که به منابع آبی، از بین بردن آفات، بیماری های مسری وغیره می پردازد، مشغول به همکاری هستند؛ آن ها برای پیشبرد این پژوه ها از برنامه ای استفاده می کنند که بودجه آن را آمریکا تأمین کرده و 26 سال است که علم و توسعه را در منطقه در کنار یکدیگر قرار می دهد.
آژانس توسعه بین المللی آمریکا (USAID) اولین کمک های بلاعوض خود را در اوت سال 1981 به برنامه همیاری های منطقه ای در خاور میانه (MERC) اختصاص داد. بعد از موافقت های مصر و اسراییل در کمپ دیوید در سال 1979، کنگره، بدعت گذار این برنامه بود.
در آغاز، این برنامه منحصر به همکاری های آمریکا، مصر، و اسراییل بود، اما بعد از کنفرانس مادرید در سال 1991 – کوشش جامعه بین الملل برای آغاز روند صلح از طریق مذاکرات میان اسراییل و کشور های درگیرعرب – این برنامه شامل سواحل غربی/غزه، اردن، لبنان، مراکش و تونس نیز گردید.
دیوید اوبراین ، رییس پروژه MERC، به یو اس اینفو اظهار داشت، " ما با همکاری اعراب و اسراییلی ها کار می کنیم، این فقط کمک به توسعه نیست، این برنامه ایست که فقط 5 میلیون دلار در سال به آن اختصاص می یابد، و به نتایجی بیش از هر آژانسی رسیده ایم که فعالیتش صرفا ً منحصر به توسعه می باشد."
توسعه و همکاری
MERC، دو هدف اصلی را دنبال می کند – تشویق پژوهش در راه توسعه و بهبود همکاری ها در منطقه.
مدیریت برنامه با USAID است ، و در خواست کار متقاضیان باید تا حدود زیادی نشانگر همکاری های میان اعراب و اسراییلی ها باشد. دانشمندان آمریکایی فقط در صورتی می توانند از کمک های مالی MERC برخوردارشوند که استفاده ازمهارت و تخصص آن ها در پروژه خاصی ضرورت داشته باشد و نتوان آن را در خاور میانه تأمین نمود.
کمک های مالی MERC به آن دسته از موضوعات پژوهشی تعلق می گیرد که در توسعه کوتاه مدت به نتیجه برسند – مانند موضوعات مربوط به اقتصاد، محیط زیست، سیاست، و غیره. مبلغ کمک های مالی MERC بیش از 1 میلون دلار نیست که در طول سه، چهار یا پنج سال به تدریج پرداخت می گردد.
پیشنهادات متقاضیان از سوی یک کمیته داخلی مورد ارزشیابی قرار می گیرد. درخواست هایی که طبق ضوابط MERC مناسب تشخیص داده می شود، تبدیل به طرح های کاملی می گردند و دانشمندان خارج از MERC آن ها را طی فرایند موسوم به بازبینی دقیق، مورد بررسی نهایی قرار می دهند.
اوبراین می گوید، " ما برای بررسی درخواست ها میز گرد هایی تشکیل می دهیم، تا شایستگی علمی این طرح ها به تأیید برسد، اما ضوابط دیگری هم در میان است – مثل این که آیا این طرح ها مربوط به یک مسئله واقعی در توسعه است، آیا مستلزم همکاری های مستقیم می باشد، آیا ایجاد توانایی می کند، و این که آیا طرح پیشنهادی به خوبی کنترل می شود."
او اضافه کرد، معمولا ً تعداد پیشنهاداتی که پذیرفته می شود، بیش از آن چیزی است که MERC از عهده تأمین کمک های مالی به آن ها برمی آید؛ لذا یک کمیته مشترک از USAID و وزارت خارجه تشکیل شده و تصمیمات نهایی را اتخاذ می کند. اوبراین می گوید، " در سال 2006، بعد از جمع بندی این پروژه ها، به آماری رسیدیم حاکی از این که پروژه های در حال جریان تعدادشان به 40 پروژه می رسد، و این تعداد در سال 1998 فقط 11پروژه بوده است."
دانشمندان و دانشجویان هرساله برای گذراندن دوره های آموزشی، برگزاری مطالعات میدانی و کارگاه ها، از ممالک یکدیگر دیدن می کنند. تعداد زیادی از دانشجویان کشور های عرب بخشی از پژوهش های مربوط به فارغ التحصیلی خود را در اسراییل گذرانده اند.
موفقیت درخشان
پروژه های MERC در بسیاری از زمینه ها به موفقیت های علمی نایل شده و منجر به همکاری های عملی و با اهمیتی در زمینه توسعه گردیدند. یکی از پروژه ها مربوط به فناوری جمع آوری آب های هرز بود که توسط مشارکت فلسطینی-اسراییلی-مصری MERC در یکی از روستا های سواحل غربی به اجرا درآمد. امکانات فناوری مشابه، با بهره گیری از سرمایه گذاری های محلی و اهدایی، در روستا های مجاور نیز مورد استفاده قرار گرفت. در سواحل غربی، یک مرکز منابع همراه با آزمایشگاه های مربوط برای انجام تحقیقات و آموزش دادن طرز کنترل این تأسیسات به تکنیسین ها هم ایجاد گردید.
با مشارکت اسراییل و شش کشور عربی، نوعی گوجه فرنگی پیوندی تولید گردید که در برابر ویروسی که برگ ها را پیچیده و زرد می کند مقاوم است؛ این ویروس یکی از آفات نباتی می باشد که از بین بردن آن بسیار پر هزینه است. دانشمندان MERC ژن های مقاومی را که به دست آورده بودند، در هفت کشور خاور میانه، در برابر انواع این ویروس مورد آزمایش قرار دادند. آن ها این ژن ها نباتی را به همکاران خود در آمریکای مرکزی و جنوب و غرب آفریقا نیز معرفی کردند.
یک گروه متشکل از دانشمندان اردنی، اسراییلی، و فلسطینی مشغول مطالعه و بررسی امکان وقوع زمین لرزه در دره بزرگ ریفت می باشد، این دره وسیع، از شمال سوریه در جنوب غرب آسیا، تا مرکز موزامبیک در شرق آفریقا امتداد دارد. این گسل پیچیده، که لایه های متعددی زیر پوسته زمین با یکدیگر تلاقی دارند، موجب بروز زمین لرزه های زیادی است. این پروژه با تهیه نقشه و منحنی های مربوط به زلزله شناسی، موفق به تهیه ضوابطی برای ساختمان سازی در اردن، اسراییل، وسواحل غربی وغزه گردیده است.
در بخش بهداشت، مشارکت فلسطین و اسراییل در چارچوب MERC، موفق به اختراع راهی مؤثر و کم خرج برای بررسی خون های اهدایی جهت هپاتیت C، شده است؛ این بیماری خونی از ویروسی ناشی می شود که در صورت حاد آن موجب تشمّع کبدی و یا سرطان کبد می گردد. این پروژه در معاینه و بررسی معمول نمونه های خونی که به بزرگترین بیمارستان غزه وارد می شود هم مورد استفاده قرار می گیرد.
دیگر پروژه ها شامل موضوعاتی چون گوناگونی زیست شناختی، مدیریت زیست محیطی، ترمیم محیط زیست، کشاورزی، حفاظت از آبسنگ های مرجانی، پرورش گیاهان آبی یا دریایی، و دیگر پروژه هاست.
اوبراین می گوید، بسیاری از بورسیه ها با هم جمع شده و از منابع دیگر درخواست کمک هزینه های تحقیقی نموده اند و برای استفاده ی مشترک از مجوز هایی که در پی پژوهش ها و تلاش های خود در زمینه توسعه کسب کرده اند، با یکدیگر شریک شده اند.
اوبراین اضافه کرد، " این برنامه بسیار پر بار است، و نتیجه تلاش های شرکت کنندگان در آن می باشد. یکی از دلایلی که کمک هزینه های ما مبالغ هنگفتی در اختیار داوطلبان قرار نمی دهد، این است که شرکت کنندگان در این پروژه ها با استفاده از کمک هزینه های گوناگون قادر هستند به پروژه های بیشتری جواب مثبت بدهند."
|
