| این عکس رنگی شکل میکروسکوپیک ویروس آنفلوانزای مرغی است که به رنگ طلایی درمحیط طبیعی سلولی به رنگ سبز نشان داده شده. تعداد روز افزون انسان های مبتلا به این ویروس از سال 2004 ، مقامات بهداشتی را به این فکر انداخت که این ویروس یا ویروسی مشابه آن ، می تواند قدرت شایع کردن یک آنفلوانزای همه گیرمیان انسان ها را داشته، و موجب خسارات اجتماعی و اقتصادی سنگینی بشود.
عکس از CDC /به لطف سینتیا گولداسمیت، ژاکلین کتز، و شریف ر. زکی
|
ونکینگ زنگ
سازمان جهانی بهداشت برای تولید واکسن هایی که بتوانند هر ساله از ابتلای صد ها میلیون تن به آنفلوانزای موسمی و مرغی جلوگیری کنند مشغول مطالعه و بررسی و هماهنگ کردن تلاش های خود با دیگر مؤسسات و سازمان ها می باشد.
دکتر ونکینگ زنگ ریاست پروژه ی مراقبت های ویروس شناختی و واکسن های ویروسی برنامه ی جهانی آنفلوانزا را که متعلق به سازمان جهانی بهداشت می باشد و مقر آن در ژنو، سوییس است، به عهده دارد.
هر ساله بیش از 250 میلیون وعده واکسن آنفلوانزا تولید می شود که مردم جهان را در برابر عفونت های ناشی از آنفلوانزا ایمن می کند. بیش از 50 سال است که فرایند ساخت و استفاده از یک واکسن جدید متکی به همیاری های بین المللی تعداد بیشماری از نهاد هاست که تحت هماهنگی های سازمان جهانی بهداشت در شبکه ی مراقبت های جهانی از آنفلوانزا با یک دیگر مشغول به همکاری هستند.
ویروس آنفلوانزا به آسانی از فرد به فرد منتقل می شود، به خصوص هنگامی که افراد سرفه و یا عطسه می کنند. معمولا ً این ویروس نواحی فوقانی دستگاه تنفس را مورد حمله قرار می دهد، بینی، گلو، و نایژه ها، اما در موارد جدی تر به ریه ها نیز راه می یابد. غالب مردم بعد از یک تا دو هفته، بدون نیاز به مراقبت های پزشکی بهبود می یابند؛ اما برای کودکان ، افراد مسن ، و کسانی که از بیماری های خاصی رنج می برند، آنفلوانزا می تواند سلامتی آن ها را با خطر جدی مواجه کرده و منجر به ذات الریه و یا حتی مرگ شود.
با شیوع آنفلوانزا انواع عفونت ها هم در جهان شیوع پیدا می کند. در هنگام شیوع موسمی آن، تا 15 در صد از جمعیت مبتلا می شود، و هر ساله منجر به مرگ 500,000 تن می گردد. در مناطق استوایی، شیوع این بیماری در تمام مدت سال ادامه دارد. تنها راه و مؤثر ترین راه پیشگیری از آنفلوانزا، واکسیناسیون سالیانه است. سابقه ی استفاده از این واکسن بالغ بر 60 سال است، این واکسن مطمئن بوده و ثابت شده که از آنفلوانزای خفیف و شدید، هر دو پیشگیری به عمل می آورد. واکسن آنفلوانزا هر ساله از ابتلای افراد مسن به این بیماری پیشگیری کرده و خطر مرگ و میر را تا 90 در صد کاهش می دهد و این خود موجب منافع اقتصادی نیز هست.
| نمونه های ویروسی، در یکی از مراکز ملی آنفلوانزا که در شبکه ی جهانی آزمایشگاه هایی که هر ساله بر تغییرات ویروس های آنفلوانزا نظارت دارند، آماده می شود. عکس از سازمان جهانی بهداشت/گارت اسمیت |
ویژگی های پادگنی ویروس موجب پاسخگویی سیستم ایمنی بدن به عفونت ناشی از این ویروس است. ویروس های آنفلوانزا به طور مستمر دستخوش تغییرات پادگنی می شوند. این به آن معناست که ترکیب واکسن های آنفلوانزا باید مورد بازبینی قرار گرفته و هر ساله با ویروس های جدید تطبیق داده شوند و اطمینان حاصل گردد که با ویژگی های پادگنی ویروس های در گردش توان مقابله ی مؤثر را دارا هستند.
شبکه ی جهانی
تحت نظر قرار دادن ویروس آنفلوانزا، تنها مکانیسمی است که از طریق آن می توان تحولات انجام گرفته در این ویروس را مورد مشاهده قرار داد. در سال 1952 کمیته ی کارشناسی سازمان جهانی بهداشت توصیه کرد شبکه ای بین المللی از آزمایشگاه ها در سراسر جهان ایجاد گردد تا با دادن اطلاعات لازم ، این سازمان قادر باشد اعضای خود را در جریان آخرین پیشرفت ها در این زمینه گذاشته و نیز تدابیر تازه برای مقابله با این ویروس را
در اختیار آن ها قرار دهد. از آن زمان، شبکه ی نظارت بر آنفلوانزا، وابسته به سازمان جهانی بهداشت، یا GISN راه اندازی شد، و تحت نظر و اداره ی مقر اصلی سازمان جهانی بهداشت، در تمام مناطق جهان به کار مشغول شد.
GISN در حال حاضر بیش از 110 مرکز ملی آنفلوانزا (NICs) در اختیار دارد که در 87 کشور مختلف جهان قرار گرفته، و نیز چهار مرکز همکاری در تحقیق در مورد آنفلوانزا که کاملا ً تخصصی هستند. این چهار مرکز همکاری در آتلانتای جورجا، در آمریکا؛ لندن در بریتانیا؛ ملبورن در استرالیا؛ و توکیو در ژاپن مستقر هستند. مرکز همکاری دیگری نیز در ممفیس، تنسی وجود دارد که به مطالعه بر بوم شناسی آنفلوانزا در حیوانات اختصاص دارد.
این مراکز ملی، ستون فقرات GISN هستند. این ها آزمایشگاه هایی هستند که توسط بهترین متخصصان بهداشتی هر کشور، به عنوان مرکز اصلی بررسی های مربوط به آنفلوانزا، طراحی گشته اند. NIC مسئول جمع آوری و دریافت نمونه ها و ویروس از افراد مبتلا به بیماری است. هر ساله بیش از 175,000 نمونه های آزمایشگاهی از مبتلایان در سراسر جهان جمع آوری می شود. از برخی از این نمونه ها از طریق فرایندی به نام ایزولاسیون ویروسی، ویروسهایی به دست می آید. مرکز، یک تجزیه تحلیل اولیه کرده و ویروسهایی که در میان مردم شیوع دارند را به طور جداگانه، برای مشخص کردن ویژگی های آن ها، به یکی از چهار مرکز همکاری ارسال می کند.
این مراکز، محل تلاقی و ارتباط سازمان جهانی بهداشت و مقامات بهداشتی هر کشور در مورد نظارت بر آنفلوانزا است. این مراکز، سازمان جهانی بهداشت و دیگر اعضای GISN را در مورد ویروس های پراکنده و رایج، و ویروس های غیر معمولی و یا شیوع غیر عادی آن ها ، مطلع می کنند. گزارش های هفتگی در باره ی آنفلوانزا و میزان شیوع آن در فصل این بیماری تهیه می شود. و این گزارش ها در نشریه ی هفتگی بیماری های واگیر دار سازمان جهانی بهداشت [www.who.int/wer] منتشر شده، و نیز اطلاعاتی در باره ی وضعیت شیوع آنفلوانزا در فلونت [www.who.int/flunet] ، تارنمای حمایت و همکاری در زمینه ی آنفلوانزا در سطح ملی و جهانی ، منتشر می کند.
بسیاری از مراکز، برای اعضای دیگر شبکه های همیاری در همین خصوص، و در جمع آوری نمونه و تشخیص اولیه ی انواع ویروس های آنفلوانزا، تأمین آموزش و حمایت های فنی نیز می کنند.
اطمینان از مؤثر بودن واکسن ها
| بخش مراقبت های بهداشتی آمریکا برای تشویق ایمن سازی علیه آنفلوانزای موسمی از هیچ کوششی فروگذار نمی کند. داوطلبان، در بخش بهداشت شهرداری اوکلاهما برای ایمن سازی انبوه علیه آنفلوانزای موسمی در سال 2006 گردآمده اند. صف اتومبیل ها متعلق به افرادی است که سواره برای تلقیح واکسن آمده اند و به این ترتیب در عرض چند ساعت از 1700 تن مایه کوبی به عمل آورده می شود. عکس از آسوشیتد پرس |
چهار مرکز تخصصی همکاری وابسته به سازمان جهانی بهداشت، نمونه های منفرد را از مراکز ملی آنفلوانزا در سراسر جهان دریافت کرده و آن ویروس را تحت آزمایش های دقیق ژنتیکی و پادگنی قرار می دهند. این اطلاعات برای دستیابی به تحولات پادگنی ویروس ها و این که ویروس های فعلی تا چه حد با ویروسهایی که براساس آن ها به تهیه ی واکسن پرداخته شده، کمک می کند. این مراکز میزان تأثیر دارو های آنفلوانزا را نیز بر ویروس های جدید مورد آزمایش قرار می دهد. این مراکز به مطالعات سرولوژیک نیز با همکاری آزمایشگاه های معتبر جهان می پردازد، من جمله آزمایشگاه های مرکز بیولوژی و ارزشیابی و پژوهش اداره ی مواد خوراکی و داوریی ایالات متحد، مؤسسه ی ملی استاندارد های بیولوژیکی و کنترل در بریتانیا، و اداره ی کالا های درمانی استرالیا. در این گونه مطالعات سرولوژیکی، پادتن هایی که برای مبارزه با ویروس های موجود آنفلوانزا تهیه می شود، مورد آزمایش قرار می گیرند تا کارایی آن ها در مورد ویروس های شایع تأیید گردد. این داده ها برای این که معلوم گردد ترکیب فعلی به اندازه ی کافی مؤثر است و یا برای فصل آینده به واکسن جدید تری نیاز می باشد یا نه، بسیار اهمیت دارد.
سازمان جهانی بهداشت، در سال دو بار یک جلسه ی مشورتی میان مراکز همکار و آزمایشگاه های مذکور که در تهیه ی واکسن آنفلوانزا دست دارند، تشکیل می دهد تا در جریان آخرین نتایج آزمایشات و تحقیقات قرار بگیرد. در این صورت سازمان جهانی بهداشت قادر خواهد بود در مورد این که در فصل آینده از کدام یک از واکسن های آنفلوانزا در نیمکره ی شمالی و جنوبی باید استفاده شود، تصمیم بگیرد.
مراکز همکاری، تأمین کننده ی آموزش های مفصل و پیشرفته برای کادر کارمندان مراکز ملی آنفلوانزا و دیگر آزمایشگاه ها هستند. این مراکز هر ساله استاندارد پادگن ها و سرم مصرفی در این مراکز را مورد بررسی و باز بینی قرار می دهند تا از روزآمد بودن و مناسب بودن شیوه های آزمایش برای تشخیص آنفلوانزا اطمینان حاصل کنند . این مراکز قادر هستند در صورت شیوع آنفلوانزا، به کشور های مختلف کمک کنند. آن ها توصیه ها و راهنمایی هایی نیز برای پیشرفت در نظارت بر انفلوانزا و شیوع آن به سازمان جهانی بهداشت می کنند.
چالشی تازه
اخیرا ً بروز ویروس بیماری زای تازه ای موسوم به H5N1 ، زنگ خطر را به صدا درآورده و از شیوع آنفلوانزای مسری در آینده ی نزدیک خبر می دهد، شیوع این ویروس ممکن است منجر به بیماری های فراگیر و مرگ و نیز اختلالات اجتماعی و اقتصادی شود. این موضوع، شبکه را با چالش های فنی و عملیاتی مواجه کرده که فرا تر از نقش آن در مورد تشخیص نوع آنفلوانزا و اتخاذ تدابیر مؤثر در مقابله با آن است.
این ویروس جدید اساسا ً با ویروس های انفلوانزای موسمی متفاوت است. این ویروس منشأ حیوانی دارد و در انواع طیور و ماکیان بیماری زاست ، که از این حد نیز گذشته و به انسان نیز سرایت می کند. سرو کار داشتن با این ویروس مستلزم مهار آن در آزمایشگاه است و تعداد کمی از مراکز ملی آنفلوانزا هستند که می توانند به تشخیص آن پرداخته و در برابر شیوع آن جوابگو باشند. در نتیجه، بخش اعظم وظایف این مراکز بر عهده ی مراکز همکاری قرار گرفته است. در سال 2004، سازمان جهانی بهداشت، شبکه ای خلق الساعه موسوم به آزمایشگاه های ارجاعی H5 سازمان جهانی بهداشت، برای تشخیص موارد عفونی این ویروس در انسان، ایجاد کرد. این اقدام موجب می شود مراکز همکاری بتوانند آزمایش های بیشتری بر این ویروس انجام داده و خطر شیوع آن را برآورد نمایند و هم این که شناسا های تشخیص ، شیوه های آزمایش و واکسن های ویروسی مناسب برای مقابله با آن را به دست آورند.
بیش از 50 سال است که، شبکه ی نظارت جهانی برآنفلوانزا، نقش اصلی را در تلاش های جهانی در رابطه با انواع آنفلوانزا داشته و خود را به عنوان الگویی در همکاری های بین المللی معرفی نموده است. در این سیستم، کشور ها و سازمان های عضو، استاندارد های فنی برای نظارت بر آنفلوانزا و تشخیص آن تعیین کرده اند و در تهیه ی میلیون ها وعده واکسن و تحویل آن شرکت داشته اند. درحالی که GISN کماکان در فعالیت های رهایی مردم جهان از شیوع آنفلوانزای همه گیر و موسمی شرکت دارد، مشغول کمک به کشور های جهان برای مقابله با ویروس H5N1 و آمادگی برای شیوع همه گیر بعدی آنفلوانزا نیز هست.
آرای بیان شده در این مقاله ضرورتا ً منعکس کننده ی دیدگاه ها و سیاست دولت آمریکا نمی باشد.
واکسن به عنوان نقطه ی عطف: نابودی بیماری آبله
| طبق شرح این عکس بدون تاریخ، متعلق به موزه ی پزشکی ارتش، این مورد از بیماری آبله از طریق واکسن "خفیف گردید". عکس از آرشیو های ملی آمریکا |
در بیش از 200 سالی که از کشف و به کارگیری واکسن می گذرد، چشمگیر ترین موفقیت را ریشه کن سازی آبله در سال 1980 کسب نمود. ریشه کن کردن این بیماری به چند دلیل صورت گرفت: این بیماری از انسان به انسان منتقل می شد و جایی در میان حیوانات نداشت؛ واکسن آن خشک و منجمد بود و در برابر گرما مقاومت می کرد، علاوه بر این با یک بار تلقیح ایمن سازی می شد؛ برای تشخیص عفونت های ناشی از آبله ابزار آماده در دسترس بود.
سازمان جهانی بهداشت، در سال 1959 هدف ریشه کن سازی آبله را آغاز نمود، اما پیشرفت در این زمینه به کندی صورت می گرفت تا این که برنامه ی ریشه کن سازی جهانی فشرده، در سال 1967 ارائه گردید. استراتژی این گونه بود که عملیات گسترده ی مایه کوبی در هر کشور آغاز شده ، از قدرت و کارایی واکسن اطمینان حاصل شود، و دست کم 80 در صد از جمعیت تحت پوشش قرار بگیرد. در پی این عملیات نظارت های جدی بر این بیماری صورت گرفت تا در صورت شیوع دوباره ی آن ، تدابیر تازه تر در پیش گرفته شود. هر گاه یک مورد بیماری آبله گزارش می شد، تمام افراد نزدیک به آن فرد مایه کوبی می شدند، و افراد نزدیک به آن ها هم به نوبه ی خود مایه کوبی می شدند. این روش، عملا ً مورد بیماری را جدا کرده و زنجیره ی انتقال آن را از هم می گسست.
آخرین مورد آبله در سال 1977 و در سومالی گزارش شد. جستجو برای یافتن موارد دیگر این بیماری دو سال دیگر به طول انجامید، و در سال 1980، سازمان جهانی بهداشت اعلام کرد که "بیماری آبله نابود شده است!".
الیزابت فی، دارای درجه ی دکترا، مؤسسات ملی بهداشت
|
|
