پولا آ. دساتر
معاون وزیر امور خارجه در امور کنترل و رسیدگی، تابعیت، و اجرا
پولا آ. دساتر، وزارت امور خارجۀ آمریکا
ادارۀ کنترل و رسیدگی، تابعیت، و اجرا (VCI)(1)، که خوشحالم ریاست آن را از اوت سال 2002 بر عهده داشته ام، یکی از تازه ترین دوایر وزارت امور خارجه است. این دفتر، طبق یکی از مصوبات کنگره در سال 2000 تأسیس شد. کنگره بر این عقیده بود که تفکیک فعالیت های مربوط به رسیدگی به تابعیت از کنترل تسلیحات، منع گسترش سلاح های هسته ای، و توافقنامه های خلع سلاح، از فرایند مذاکرات فعلی، اهمیت دارد. در گزارش کنفرانس ضمیمۀ مصوبه ای که مجوز تأسیس این اداره را صادر کرده بود این طور می آمد: "ضرورت دارد که به جنبه های مربوط به رسیدگی و تابعیت کنترل تسلیحات و توافقنامه های عدم گسترش سلاح های هسته ای، در بالاترین سطوح سیاستگذاری بها داده شود ... معاون وزیر امور خارجه برای کنترل و رسیدگی، تابعیت، و اجرا، به عنوان عضو اصلی وزارت امور خارجه، می بایست در تمامی گروه های بین اداری قوۀ مجریه، شامل گروه های اطلاعاتی مربوط به امور کنترل و رسیدگی، و تابعیت، شرکت داشته باشد."
این بیانیۀ کنگره بر اهمیت یک دایرۀ مستقل، با برخورداری از بهترین اطلاعات ممکن، برای قضاوت در مورد درجۀ تابعیت کشور هایی که آمریکا با آنان قرار داد های کنترل تسلیحات ، منع گسترش سلاح های هسته ای و خلع سلاح را امضا کرده است، و تهیۀ گزارش از فعالیت های آن ها، تأکید می کند. ایالات متحده، تابعیت را یکی از حیاتی ترین امور در زمینه امنیت ملی تلقی می کند، و معتقد است که سایر کشور ها هم این توافقات را باید جدی تلقی کرده و قاطعانه از آن تابعیت کنند.
ادارۀ VCI مسئول تهیۀ گزارشی دربارۀ "پیوستن به توافقات کنترل تسلیحات و منع گسترش سلاح های هسته ای و تابعیت از آن" است؛ این گزارش توسط وزیر امور خارجه و از طرف رییس جمهور به کنگره تسلیم می شود. http://www.state.gov/t/vci/rls/c9721.htm
زمانی که یک قرارداد جدید کنترل تسلیحات و منع گسترش سلاح های هسته ای مورد مذاکره قرار گیرد، ما باید از قابلیت تأیید آن اطمینان حاصل کنیم. ادارۀ ما با ارزشیابی درجۀ تابعیت، زمینه، و شرایط کلی توافقنامه ها و تعهدات جدید را تعیین می کند، و این که عدم تابعیت در مدت زمانی مناسب شناسایی شود تا بتوان برای اتخاذ تدابیری علیه آن و خنثی نمودن اثرات جانبی که می تواند بر امنیت ملی ما داشته باشد، اقدام کنیم. هرگاه توافقنامۀ تازه ای برای بررسی و احتمالا ً تصویب به کنگره تسلیم می شود، من باید اثبات پذیری تعهدات قید شده در آن را در مقابل کنگره تأیید نمایم.
کاندایزا رایس، وزیر امور خارجه، در یک کنفرانس مطبوعاتی بعد از اجلاس وزرای خارجۀ ناتو در کاخ ملی فرهنگ صوفیه، بلغارستان، در آوریل 2006. برنامۀ غنی سازی اورانیوم ایران در این اجلاس مورد بحث قرار گرفت.
در اوایل تصدی خود در این مقام، و در حین بحث با بسیاری از همتایانم در سایر دولت ها متوجه سوءتعبیر هایی پیرامون چگونگی قضاوت ایالات متحده در مورد مسئلۀ تابعیت شدم. خیلی از آن ها ادعا می کردند ارزیابی ما از تابعیت، بر پایۀ قضاوت های سیاسی صورت می گیرد. به عبارت دیگر، اگر ما روابط ضعیفی با کشور X داشته باشیم، در مورد توافقات و تعهدات مربوط به کنترل تسلیحات ومنع گسترش سلاح های هسته ای، آن کشور را غیر تابع قلمداد می کنیم. در نتیجه، من به همراه سایر اعضای ادارۀ VCI همّ خود را بر این قرار دادیم تا نشان دهیم قضاوت ما مبنی بر عدم تابعیت، بر اساس فرایندی جدی صورت می گیرد که طی آن، شرایط وموارد توافقات و تعهدات و اطلاعات مربوط به آن با دقت تمام بررسی می شود. در بسیاری موارد، دشوارترین بخش این فرایند تعیین این مطلب است که در متن توافقنامه رعایت چه شرایطی از سوی طرف قرارداد خواسته شده است. در مواقعی که پیرامون این موضوع در دولت با اختلاف نظر روبرومی شویم، این رییس جمهور است که نهایتا ً تعیین می کند تعهدات کدام ها هستند، و ما هماهنگ با او به کار ادامه می دهیم. موضوعی که می خواهم بر آن تأکید کنم این است که قضاوت ما در مورد تابعیت، مستقل از دیگر تأملات سیاسی است ، و در ارزیابی تابعیت امضا کنندگان توافقنامه های کنترل تسلیحات ومنع گسترش سلاح های هسته ای، ما آن ها را با ضوابط یکسان می سنجیم.
ادارۀ VCI دارای پنج دایره است که به طور مستقیم در ارتباط با رسیدگی و کنترل، تابعیت، و به اجرا درآمدن پیمان ها، توافقنامه ها، و تعهدات مربوط به کنترل تسلیحات و منع گسترش سلاح های هسته ای، انجام وظیفه می کنند. این دوایر عبارتند از : دفتر امور هسته ای، دفتر مسائل استراتژیک، دفتر فناوری و ارزشیابی، دفتر امور سلاح های بیولوژیک، و دفتر امور سلاح های شیمیایی و متعارف. ما پذیرای مرکز کاهش خطرات هسته ای نیز هستیم، که به طور شبانه روزی به کنترل ارتباطات پیوند های دولت به دولت با فدراسیون روسیه، بلاروس، قزاقستان، اوکراین، 56 کشور عضو سازمان امنیت و همکاری اروپا (OSCE)(2)، دبیرخانۀ OSCE ، ناتو، و سازمان منع سلاح های شیمیایی (OPCW)(3)، در لاهه، اشتغال دارد. یکی از مطالب جالب در مورد VCI این است که ما دارای تعدادی دانشمند فیزیکدان، شیمیدان، زیست شناس، تعدادی مهندس، و حتا یک متخصص لرزه شناسی هستیم، که به عنوان کارمندان اصلی در این اداره خدمت می کنند. تخصص آن ها برای این که ما بتوانیم مأموریت خود را تمام وکمال انجام دهیم، جنبۀ حیاتی دارد.
پرزیدنت بوش در آزمایشگاه ملی اوک ریج در اوک ریج، تنسی، همراه با جان کریکس (سمت راست)، مدیر فناوری پیشرفتۀ امنیت ملی، به بررسی مواد و تجهیزاتی که در لیبی جمع آوری شده، می پردازد.
مسائلی که VCI در حال حاضر با آن ها سروکار دارد عبارتند از پیمان منع استفاده از مواد شکاف پذیر، هسته ای زدایی کره شمالی، در پی بیانیۀ مشترک سپتامبر 2005 ، بعد از مذاکرات شش جانبه و توافقات بعدی شش جانبه در مورد اقدامات آغازین در فوریه 2007، تابعیت از قطعنامۀ شماره 1718 شورای امنیت سازمان ملل (2006) درمورد آزمایش هسته ای کره شمالی، و تابعیت از قطعنامه های شماره 1737 (2006) و 1747 (2007) در مورد اد امۀ عدم تابعیت ایران و عمل نکردن آن کشور به تعهدات خود به آژانس بین المللی انرژی هسته ای و قرارداد منع گسترش سلاح های هسته ای.
ادارۀ VCI نقش عمده ای در مساعدت به لیبی در عمل به تعهدات دسامبر 2003 خود مبنی بر نابود کردن برنامۀ سلاح های کشتار جمعی وفناوری موشکی، داشته است. ایالات متحده و بریتانیا برای حصول اطمینان از انجام تعهداتی که لیبی که در دسامبر سال 2003 به عهده گرفت، همکاری های نزدیکی با این کشور دارند. تمامی اقلام نگران کننده یا تا به حال از بین برده شده و یا در برنامۀ نابود شدن قرار دارند. ما با دولت لیبی همکاری کرده و اطمینان حاصل می کنیم که الگوی لیبی، نمونه ای الزام آور برای سایر کشور ها باشد.
VCI ، نقش کاتالیزور فعالی در تعیین زمان وضع تحریم، در صورت نقض تعهدات منع گسترش سلاح های هسته ای نیز دارد. فعالیت ما در زمینۀ ارزیابی تابعیت از توافقنامه های منع گسترش سلاح های هسته ای، از تحریم کشور های خارجی ناقض این تعهدات حمایت می کند. فقدان یک واکنش نیرومند بین المللی به گسترش سلاح های کشتار جمعی و موشک ها، موجب زیر سؤال رفتن تابعیت از این قرارداد گشته و توافقنامه های دیرین، مانند پیمان منع گسترش سلاح های هسته ای را تهدید می کند. ما کماکان شاهد تولید وگسترش سلاح های کشتار جمعی از سوی کشور های شرور هستیم که با بی قیدی با تعهدات خود روبرو می شوند. عدم تابعیت، برای کشور های دیگرچالش زاست، زیرا به تهدید منافع امنیتی آن ها و همین طور منافع امنیتی آمریکا شدت می بخشد. این چالشی برای جامعۀ بین الملل به عنوان یک کل است، زیرا اگر کنترل تسلیحاتی و پیمان های عدم گسترش سلاح های هسته ای مانند سد دفاعی در مقابل گسترش سلاح های کشتار جمعی عمل کنند، باید راه هایی برای به تابعیت واداشتن آنان که از این کار سر باز می زنند ، وجود داشته باشد. ضروریست که بدانیم در مواردی، عدم تابعیت ناشی از سوءتفاهم و یا سهل انگاری در برابر تعهدات است. در این گونه موارد، به راه آوردن کشور ناقض کاری به نسبت ساده است. اما در مواردی که عدم تابعیت از روی قصد صورت می گیرد و ادامه می یابد، و کشور ناقض قصد سوء استفاده از عضویت خود در این قبیل پیمان ها را دارد، به این صورت که امکان دستیابی به اطلاعات و مواد برای خود فراهم کرده، یا زیر پوشش آن رفتار های ناشایست می کند، با چالشی دشوار سرو کار پیدا می کنیم.
ادارۀ VCI مایل است با همۀ دول علاقمند، و سازمان هایی که معتقد هستند کنترل تسلیحاتی بین المللی و موافقتنامه های مبنی بر عدم گسترش سلاح های هسته ای برای تضمین آینده ای امن ضروری هستند، همکاری نماید.
اين تارنما توسط دفتر برنامه های اطلاعات بين المللی وابسته به وزارت امور خارجه ايالات متحده منتشر می شود. پيوند با ساير تارنماها نبايد به منزله تاييد نظرات ذکر شده در آنها تعبير گردد.
