فیلیپ اوروفسکی
در سال 1977، کنگره ی آمریکا قانون اعمال فساد آمیز خارجی(FPCA) را تصویب کرد؛ به موجب این قانون، دادن رشوه به مقامات خارجی ممنوع شده واعتماد افکار عمومی نسبت به صداقت و درستی دستگاه تجاری آمریکا از نو جلب می شد؛ این قانون بعد از یک رشته تحقیقات دولتی تصویب شد که در طی آن، بیش از 400 شرکت آمریکایی تصدیق کرده بودند بالغ بر 300 میلیون دلار به طور غیر قانونی به مقامات دول خارجی، سیاستمداران و احزاب سیاسی پول داده اند. امروز، شرکت های آمریکایی که در جستجوی تجارت با کشور های دیگر جهان هستند، باید با این قانون آشنایی کامل داشته باشند.
به طور کلی، FCPA پرداخت غیر قانونی هر نوع وجه مالی به مقامات خارجی جهت عقد و یا حفظ قراردادی را ممنوع کرده است. تصویب این قانون تأثیر زیادی بر چگونگی فعالیت شرکت های آمریکایی داشته است. تعداد زیادی از شرکت ها که به مقامات خارجی رشوه پرداخت کرده بودند، تحت تعقیب قرار گرفته و مجبور به پرداخت جرایم هنگفتی گردیدند ، قرارداد های آن ها به حالت تعلیق درآمد و کارمندان و رؤسا ی آن ها محکوم به زندان شدند. برای اجتناب از پیامد های این چنینی، بسیاری از شرکت ها برنامه ی مفصل کاری خود را به گونه ای تدوین کردند که از هرنوع پرداخت غیر قانونی از سوی کارمندان و عوامل آن ها جلوگیری شود.
فیلیپ اوروفسکی مشاور ویژه در کلاهبرداری های تجاری و گروه دادخواهی است و با شرکت حقوقی کدوالادر ویکرشم و تافت در واشینگتن دی سی همکاری دارد. او سابقا ً دادستان بخش کلاهبرداری وزارت دادگستری آمریکا بود، و مسئولیت سرپرستی و تحقیقات و تعقیب موارد نقض قانون اعمال فساد آمیز خارجی را به عهده داشت.
هر یک از فعالیت های شرکت ها، در داخل ویا خارج ایالات متحده ، مسلما ً از طریق اقدامات یکی از مقامات، کارمندان و یا عوامل آن شرکت صورت می گیرد . در بعضی کشور ها، و طبق قوانین خاص، شرکت ها پاسخگوی اعمال غلط این گونه افراد هستند. شرکت ها غالبا ً متشکل از هزاران مقام، کارمند و عوامل گوناگون هستند که این افراد در نقاط مختلف پراکنده می باشند. اگر کارمندی در یک شرکت وارد کار های غیرقانونی گردد، کل شرکت به خاطر عمل آن یک نفر، صرف نظر از مقام یا رتبه ی او در کمپانی، مسئول و پاسخگوست .
برنامه های توجیهی
برای هر چه بهتر پرداختن به این مسائل، بسیاری از شرکت ها در ایالات متحده برنامه های مفصل و جامعی برای رعایت این موارد و حصول اطمینان از این که مقامات و کارمندان شرکت درک درستی از این قانون داشته و آن را در قراردادهای تجاری روزانه ی خود به کار می گیرند، ترتیب داده اند . با این که این برنامه های توجیهی در اصل برای جلوگیری از مشکلات قانونی بود، دولت آمریکا با درک ارزش این گونه برنامه ها، استفاده از آن ها را به عنوان نوعی "اجرای قانون به صورت خفیف" تشویق می کند.
| مدیریت باید بر این نکته تأکید کند که در پیش گرفتن شیوه های نادرست برای رسیدن به موفقیت کوتاه مدت، مانند امضای یک قرار داد پردرآمد، احتمال دارد در صورتی که شرکت، وجهه و اعتبار خود را به خطر بیندازد، به ناکامی طولانی مدت آن منجر شود. |
برنامه ی توجیهی در وهله ی اول به توضیح مخاطراتی می پردازد که یک شرکت با آن ها روبروست. یکی از این خطرات، چه در ایالات متحده و چه در خارج، این است که یکی از مقامات شرکت، یا کارمند یا مآموری، بخواهد یا از او خواسته شود که به یک مقام دولتی، برای برخورداری از امتیازی یا جلوگیری از وقوع یک امر منفی، رشوه بدهد . برای شرکت های آمریکایی که با کشور های دیگر کار می کنند، این را خطر FCPA می گویند، یعنی این که شرکت مربوطه ، طبق این قانون، از دو جهت، از سوی دولت آمریکا و همین طوردولت های خارجی، طبق قوانین ضد رشوه ، تحت پیگرد قانونی قرار می گیرد.
بهترین اقدامات
در تدوین برنامه های توجیهی، اقدامی نیست که بتوان آن را بهترین اقدام در مقابل خطر FCPA دانست. البته ، از خیلی لحاظ، بهترین اقدام آن است که برنامه ای طرح گردد که طی آن، موارد خاص هر فعالیت و خطرات آن توضیح داده شود. ولی به هر حال روال و نظارت یا فنون ظریف دیگری وجود دارد که هر شرکت به فراخور شرایط خود باید برنامه ی توجیهی را تنظیم کند.
کار دیگر این است که برنامه ی توجیهی با نوع فعالیت شرکت و کارهای آن در خارج هماهنگی داشته باشد. مثلا ً، شرکت هایی که مشتری های عمده شان دولت ها هستند، مثل صنایع دفاع، یا این که محصولاتشان پیرو مقرراتی خاص می باشند، مانند شرکت های بیمه و بانک ها، تعامل قابل ملاحظه ای با مقامات دولتی دارند، و شرکت، کار توجیهی خود را می تواند بر این نوع تعاملات و کارمندان مربوطه متمرکز نماید. از سوی دیگر، شرکت هایی مانند شرکت های دارویی، که مشتریان گوناگون دارند که می توانند دولت ها باشند یا کارمندان دولت، باید برنامه ای تدوین کنند که شامل تمام افراد ی که با فروش سرو کار دارند ، بشود.
سومین کاری که می توان کرد این است که این برنامه ی توجیهی از سوی یکی از مقامات ارشد در مدیریت مورد تأیید قرار بگیرد. به این صورت پیامی که به مقامات شرکت، کارمندان و مأموران منتقل می شود این است که این برنامه فقط یک اطلاعیه ی زائد مربوط به دیوان سالاری نیست که آن ها را از کار مفید باز دارد یا مانع روال کارشان گردد. در عوض، مدیریت ارشد، این برنامه را خلاصه ای از ارزش های شرکت و به نشانه ی ادامه ی موفقیت آمیز کار آن جلوه خواهد داد. مدیریت باید بر این موضوع تأکید داشته باشد که استفاده از شیوه های نادرست برای نیل به موفقیتی کوتاه مدت، مانند برنده ی یک قرار داد پرمنفعت شدن،در صورتی که شرکت اعتبارو آبروی خود را به خطر بیندازد ، و مورد بازخواست دو یا چند دولت قرار بگیرد و از بستن قرار داد های بعدی محروم گردد ،منجر به شکستی طولانی می گردد .
عناصر پایه ی یک برنامه ی توجیهی FCPA عبارتند از:
-آموزش: تمامی کارمندانی که در خارج از کشور به کار اشتغال دارند، بایددر رابطه با مواردی که از سوی FCPA منع شده و اقدامات شرکت در جهت همکاری با این قانون آموزش ببینند. از آن جا که کارمندان و یا روال کار مشمول تغییر است، این دوره ی آموزشی تکرار شده و مؤسسه از شرکت همه ی کارمندان در این دوره ها می بایست اطمینان حاصل کند.
-پیام قابل انطباق: با این که من خطر FCPA را به میان کشیده ام، اما خطر واقعی همان فساد است، چه در تخطی از این قانون و چه در نقض قوانین ضد رشوه در دیگر کشور ها. هنگام آموزش دادن به کارمندان غیر آمریکایی، شرکت باید به توضیح اهمیت FCPA (از آن جا که شرکت همکار، یک شرکت آمریکایی و پیرو قوانین آمریکا است) پرداخته، و بر اهمیت همکاری با قانون تأکید کند. بدیهی است که شرکت ها مایل هستند پیامی یکسان به کارمندان خود در نقاط مختلف ارسال کنند، اما باید آن ها را از طریق آموزش، به مسائل و قوانین محلی هم آگاه سازند.
-آگاهی از جدیت کار کارمندان: قبل از استخدام شخص برای کار در شرکت ، شرکت مربوطه باید از جدیت و کفایت کارمند خود اطمینان حاصل نماید . از طریق مصاحبه ی فردی، پرسشنامه، و تحقیقات دیگر باید اطمینان یافت که کارمند جدید علاوه بر دارا بودن شرایط لازم ، در معاملات از وجهه ای خوب برخوردار باشد.
-آگاهی از جدیت اشخاص ثالث: قبل از وارد معامله شدن با اشخاص ثالث، از شریک کاری گرفته، تا پیمان کار دست دوم، شرکت مشترک، و مسئول تدارکات و خدمات، شرکت مربوطه باید اطمینان حاصل کند که سرمایه و پول را از راه درست در اختیار مقامات دولت قرار می دهد. این موضوع زمانی پیش می آید که مقام دولتی ، یا خود، شخص ثالث است، یا این که مستقیما ً منتفع می گردد، و یا غیر مستقیم منتفع می شود چون با شخص ثالث ارتباط نزدیکی دارد یا در استخدام اوست. در این گونه مواقع، از شخص ثالث خواسته می شود که پرسشنامه ای تکمیل کند و در آن به ذکر صاحبان شرکت، مقامات و مدیران مطرح بپردازد و این اطلاعات را با مقایسه با منابع و مراجع عمومی کنترل کند، در خیلی مواقع هم باید با اشخاص ثالث مصاحبه ای فردی ترتیب داد.
-شرایط قرارداد: شرکت ها در قرار دادهایشان باید از مأموران خود و اشخاص ثالث بخواهند که موافقت خود را در مورد عدم استفاده از پرداخت های غیرقانونی اعلام کرده و اطمینان دهند که در صورت نقض این توافقات از سوی مآمور یا شخص ثالث، اختیار فسخ قرارداد را دارند. بسته به نوع کار و اختیارات نسبی طرفین قرارداد، شرکت باید اختیار حسابرسی و نظارت بر منابع مالی مآمور یا شخص ثالثی را که با کار شرکت مرتبط است ، داشته باشد.
-حساب ها و اسناد داخلی: یکی از جنبه های مهم برنامه ی توجیهی ، ایجاد پیشینه و گزارشات مربوط به حسابر سی است، و کارمندان باید بدانند که کیفیت کاری آن ها و همین طور مخارجی که هزینه می کنند در جایی ثبت و محفوظ است. این کار از یک سو نشانه ی کار منظم است و از سوی دیگر اگر شرکت متهم به پرداخت مبلغی پول بی مورد شده باشد، با مراجعه به دفاتر حسابداری می توان اثبات کرد که یا این مبلغ پرداخت نشده و یا این که بدون مجوز و بر خلاف خط مشی شرکت پرداخت شده است.
-حسابرسی دوره ای: شرکت هایی که حسابرس های داخلی یا خارجی و یا هر دو را دارند، باید اطمینان حاصل کنند که دفاتر و حساب های آن ها چه در رابطه با برنامه ی توجیهی و چه در رابطه با قانون FCPA مورد بررسی قرار می گیرد. در بهترین صورت، این ممیزی ها نشان می دهند که مشکلی در میان نیست. در دنیای واقعیت، اما احتمال دارد با مسائلی روبرو باشند که لزوم بررسی بیشتر دارند. این مسائل از قبیل عدم ادامه ی برنامه ی توجیهی در عملکرد های شرکت و کارمندان آن است. در بد ترین حالت، احتمال دارد که پرده از مواردی بردارند که شامل نقض قانون است و شرکت به سرعت باید این موارد را روشن نماید.
برنامه های توجیهی از طفره رفتن یک یا چند کارمند از نظارت های شرکت جلوگیری نمی کند و بدون حمایت مدیران ارشد هم تأثیر زیادی ندارد. اما در عین حال، برنامه ای که خوب تنظیم شده باشد و بهترین راهکار ها را طبق نیاز شرکت در پیش بگیرد، در کشف و منع رفتار های ناشایست مؤثر بوده و باعث می شود که شرکت به کار اصلی خود بپردازد.
آرای بیان شده در این مقاله لزوما ً منعکس کننده ی نظرات وسیاست های دولت آمریکا نیست.
نشریه ی الکترونیکی آمریکا: مسائل دموکراسی
نشریه ی الکترونیکی وزارت امور خارجه ب آمریکا
سال 11، شماره 12، دسامبر 2006
|
