کریس توماس

اوت 2005

شنبه صبح است و یک عالمه کار باید انجام دهید. پس از ساعتها رانندگی در شهر برای انجام این کارها، سرانجام به خانه بازمی گردید، خریدهایتان را از ماشین بیرون می آورید و به داخل خانه می روید. در همان زمان، فرد دیگری سوار همان ماشین شده و به سرعت دور می شود؛ او نیز می بایستی کارهای روز شنبه اش را انجام دهد. دزدی ماشین در روز روشن؟ نخیر؛ این ایده فلکس کار آقای نیل پیترسون است؛ یک برنامه ماشین شراکتی که امکان استفاده از یک ماشین را - بدون دردسر هزینه های تعمیر ماشین، بیمه یا حتی هزینه سنگین بنزین - در اختیار مشتریان قرار می دهد.

نزدیک به دو دهه است که از ایده ماشین شراکتی - کرایه کردن ماشین بر حسب ساعت - در اروپا استفاده می شود، به خصوص در کشورهایی مثل سوئیس و آلمان. از آن زمان تا کنون، این مد به کشورهای دیگری در اروپا، آسیا و آمریکای شمالی نیز سرایت کرده است. اولین شرکت ماشین شراکتی در آمریکا، شرکتی مستقر در اورگان به نام کارشرینگ پورتلند، در ماه مارس 1998 تاسیس شد.

پیترسون، که شرکت فلکس کار را در سال 1999 تاسیس کرده، از نزدیک با نمونه اروپایی این ایده آشنا شد و آن را با خود به شهر سیاتل، مرکز یکی از ایالتهای شمال غربی آمریکا، آورد. او می گوید، "اتفاقی که افتاد این بود که سعی کردیم شرکتهای بزرگ کرایه ماشین - مانند اینترپرایز، هرتز و دیگران - را علاقمند به انجام این کار کنیم و آنها را متقاعد سازیم که این خدمات را در سیاتل عرضه کنند. به دلائل زیادی، شرکتهای کرایه ماشین از انجام این کار خودداری کردند ... در آن زمان بود که تصمیم گرفتم این شرکت را، که امروز نامش فلکس کار است، راه اندازی کنم."

پس از موفقیت اولیه ای که در سیاتل به دست آورد، شرکت فلکس کار شرکت کارشرینگ پورتلند را در سال بعد خریداری کرد، و به پیترسون ثابت شد که این ایده می تواند در شهرهای دیگر نیز با موفقیت روبرو شود. او می گوید، "به نظر من این کار خیلی مهم بود زیرا باعث شد ایده ای را به اجرا گذاریم که نمایانگر .. یکی از خواسته های ملی مان است." وی اضافه می کند، "نکته بسیار مهم دیگر این بود که آغاز فعالیت شرکت پورتلند در واقع اولین نمونه از این فعالیت در آمریکا بود، و پیش از اینکه کارمان را با این شرکت شروع کنیم این شرکت در زمینه کرایه ماشین مشغول به فعالیت بود. بنابراین، خریداری این شرکت نشان داد که ما هم از بازیگران مهم در این زمینه هستیم."


هر جایی که بروید
فلکس کار، که اکنون در پنج شهر بزرگ دیگر شعبه، نزدیک به 350 ماشین، و حدود 30.000 مشترک دارد، تنها شرکتی نیست که نیازهای افرادی را که گهگاهی، و آنها هم فقط برای چند ساعت، به ماشین احتیاج دارند برآورده می سازد.

شرکت زیپ کار، شرکتی مستقر در بوستون که در زمینه ماشین شراکتی در سه شهر شرقی آمریکا فعالیت می کند (بوستون، نیویورک، و واشنگتن دی سی)، خدمات مشابهی را ارائه می دهد. نکات مهمی که باعث موفقیت این شرکت شده چیست؟ ماشین شراکتی نیاز به جای پارک را کاهش می دهد، و با کاهش تعداد ماشین هایی که در جاده ها هستند به انتشار گاز منواکسید کربن کمک می کند.

ولیکن به عقیده پیترسون شرکت زیپ کار در رابطه با موفقیت ایده ماشین شراکتی بیشتر یک همکار است تا یک رقیب. او می گوید، "ما در بوستون با آنها رقابت نمی کنیم و آنها هم رقیب ما در سیاتل نیستند. برای به دست آوردن بازار واشنگتن دی سی هم با یکدیگر رقابت می کنیم، بنابراین تا حدی با یکدیگر رقابت داریم - هیچ شکی در این مورد نیست - ولی به نظر من این در درجه دوم اهمیت قرار دارد و آنچه که مهم است این است که احساس می کنیم هر اتفاقی برای ما پیش آید به آنها هم کمک می کند. فکر می کنم که نظر آنها هم در این مورد همینطور است."

هر دو شرکت فلکس کار و زیپ کار ماشین های دورگه (هیبرید) در اختیار مشترکین شان قرار می دهند؛ کمپانی هوندا در شرکت فلکس کار سهم دارد. شرکت فلکس کار به طور عمده از ماشین های ساخت کارخانه هوندا استفاده می کند. پیترسون می گوید، "زمانی که می خواستیم بررسی دقیقی در مورد ماشینها انجام دهیم و استانداردهایی را که مایل بودیم در انتخاب ماشین ها و خریداری آنها مشخص کنیم، ماشینهای کارخانه هوندا از ماشینهای کمپانی های دیگر بهتر بود، و به همین دلیل از روز اول تصمیم گرفتیم که ماشین های کمپانی هوندا را خریداری کنیم. ما رابطه انحصاری با کمپانی هوندا نداریم. ماشین مزدا میاتا روباز هم داریم؛ ماشین فورد رنجر پیک آپ داریم، ولی اصلی ترین و زحمتکش ترین ماشینهای ما هوندای سیویک و هوندای سیویک هیبرید است."

مشترکین آنها در مجموع از این ایده راضی هستند. اندی جویس از شهر پورتلند، اورگان، در اواخر سال 2003، زمانی که در سیاتل زندگی می کرد، مشترک شرکت فلکس کار شد. وقتی که در ماه فوریه امسال به پورتلند نقل مکان کرد، حق اشتراکش نیز به همراه وی به پورتلند منتقل شد. خانم جویس می گوید، "به نظر من سرویسی که ارائه می دهند عالی است. ماشین ها در وضعیت عالی هستند. واقعا از این که سرویس آنها شامل همه چیز - از جمله بنزین، بیمه و غیره - است، لذت می برم. فقط یکبار برایم مشکلی پیش آمد و ماشینم روشن نشد، و بلافاصله این مشکل را با گرفتن یک تاکسی برایم رفع کردند، و برای جبران این مسئله چند نوبت استفاده مجانی نیز به من دادند."



استفاده آسان
شرکتهای کرایه ماشین هیچ تمایلی نسبت به ایده ماشین اشتراکی در اواسط دهه 1990 از خود نشان ندادند، و پیترسون هیچگونه هراسی در مورد وارد شدن شرکتهای بزرگی مانند هرتز و آویز به بازار ماشین اشتراکی به دلش راه نمی دهد. پیترسون می گوید، "برای بهتر روشن شدن قضیه کافیست متوجه شوید تعداد ماشینهای شرکت هرتز که در فرودگاه لس آنجلس مستقر هستند از تعداد ماشینهای ما در سرتاسر کشور بیشتر است. آنها آنقدر بزرگ هستند؛ فرهنگ شرکتهای بزرگ چنان در این شرکتها حاکم است و الگوی تجارتی ای که از آن پیروی می کنند چنان از الگوی ما متفاوت است که فکر می کنم چنین نگرانی کاملا بی مورد است."

شرکت فلکس کار با شرکت اینترپرایز رنت- کار نیز همکاری می کند. به عنوان بخشی از خدمات عادی ای که شرکت اینترپرایز ارائه می دهد، این شرکت مشتریانش را از خانه یا اداره شان برداشته یا آنها را به این دو محل می رساند. خانم جویس دوست داشت که فلکس کار نیز چنین خدماتی را ارائه می داد. او می گوید، "تنها آرزویم این است که پارکینگ ماشینهای شرکت فلکس کار به محل زندگی ام نزدیکتر بود؛ از خانه ام تا آنجا 10 دقیقه پیاده راه است. فکر می کنم اگر مشترکی تعهد استفاده از خدمات شرکت را بدهد، می بایستی یک ماشین در محلی نزدیکتر در اختیارش بگذارند."

به عقیده یکی دیگر از مشترکین فلکس کار، ران کراندال از واشنگتن دی سی، خدمات اینگونه شرکتها را می بایست بر پایه ساعت انتخاب کرد. کراندال می گوید، "من از شرکت فلکس کار استفاده می کنم و بسیار هم از ماشینها و خدماتی که این شرکت ارائه می دهد راضی هستم." به هر حال، "با وجودیکه نرخ آنها برای یک یا دو ساعت استفاده بسیار مناسب است، ولی اگر می خواهید برای یک روز کامل ماشین کرایه کنید، مقرون به صرفه تر است که از شرکتهای کرایه ماشین استفاده کنید."

اخیرا شرکت فلکس کار شعبه ای در یک شهر جدید (هفتمین شهر) دائر کرد: شهر دنور به عنوان جدیدترین بخش این شرکت در ماه ژانویه انتخاب شد. ولی این فقط شروع تحقق هدفی است که پیترسون از تاسیس این شرکت در نظر دارد: شرکت فلکس کار با شبکه ای متشکل از 30 شهر. با اینکه در حال حاضر رقابت مسئله مشکل سازی به نظر نمی رسد، ولی او به خوبی می داند که آینده ای درخشان در این مسیر مستلزم اشتیاق فراوان و استقامت و پایداری است. او می گوید، "مهم نیست این ایده چقدر درست و مناسب است، اگر اشتیاق فراوان و استقامت در این راه از خود نشان ندهید موفق نخواهید شد." پیترسون اضافه می کند، "میزان اشتیاق و استقامتی که می بایست از خود نشان دهید واقعا باور نکردنی است."

پیترسون، بواسطه اراده ای که از خود نشان داده، شرکتی را ایجاد کرده که نه تنها راحتی را برای هزاران مشترک به ارمغان آورده، بلکه به محیط زیست نیز کمک می کند - چیزی که به نفع همه ما است.