راب كمپس(1)
مارس 2005
لوييس جوی براون(2) شبيه به افراد ديگر هم سن خود است. اين تبعه انگلستان تابستان گذشته 26 ساله شد، اما بيشتر هم سن و سالان او از پيشگام بودنش اطلاعی ندارند. براون در روز 25 ژوييه 1978 پس از آميزش اسپرم پدر و تخمك مادرش در ظرف آزمايشگاهی و قرار گرفتن تخم بارور در رحم مادر به وسيله دكتر پاتريك استپ تو(3) و رابرت ادواردز(4) – كه اين نخستين "نوزاد لوله آزمايشی" را به وجود آوردند متولد شد.
در حال حاضر صدها هزار لوييس جی براون جوان در سراسر دنيا راه می روند و 114.000 نفر از آنان در ايالات متحده زندگی می كنند. از بركت وجود اين روش كه بارورسازی آزمايشگاهی(5) نام دارد، زوج هايی كه قادر به باردار شدن طبيعی نيستند امكان يافته اند تا صاحب فرزند شوند.
و در حالی كه نخستين نسل از افرادی كه به طريقه آزمايشگاهی توليد شده اند پا به عرصه بزرگسالی می گذارند، پيشرفت های عظيم فن آوری تنها شانس بچه دار شدن را بالا نمی برند، بلكه امكان بارور شدن زنان مسن تر، صاحب فرزند شدن مردانی كه دچار كمبود اسپرم هستند و يا وازكتومی كرده اند و آزمايش ژن های جنين ها پيش ازاين كه در رحم قرار داده شوند را نيز فراهم می سازند.
معجزه حيات در آزمايشگاه
در گذشته اگر مردی دچار كمبود تعداد اسپرم يا عدم فعاليت صحيح آن بود تنها كاری كه پزشكان می توانستند انجام دهند اين بود كه مقداری اسپرم را با چندين تخمك در ظرف پتری(6) قرار دهند و به اميد وقوع بهترين رويداد ممكن بنشينند. امروزه پزشكان با استفاده از روشی به نام تزريق اسپرم درون سيتوپلاسم، تخمك را با استفاده از يك سلول اسپرم بارور می سازند. لورنس جيكوبز(7)، متخصص بارور سازی آزمايشگاهی ايالت ايلينويس واقع در غرب مركزی می گويد: "اين روش امكان انتخاب بهترين اسپرمی كه زير ميكروسكوپ مشاهده می شود و قرار دادن همان اسپرم را در تخمك فراهم می سازد و احتمال بارور شدن تخمك را به طرز قابل ملاحظه ای بالا می برد." علاوه بر آن، در مواردی كه مردان دچار مشكلات پيشرفته باروری هستند و يا حتی وازكتومی كرده اند، آندرولوژيست ها می توانند با نمونه برداری از بيضه به اسپرم دسترسی يابند و از آن برای توليد جنين استفاده نمايند.
چندين جنين به طور همزمان در آزمايشگاه توليد می شوند، اما همه آنها در بدن زن قرار داده نمی شوند. جنين های اضافی ممكن است يخ زده شوند و در صورت رشد نيافتن مجموعه نخست يا چند سال بعد در صورت تمايل مادر به بارداری مجدد مورد استفاده قرار گيرند. با وجودی كه بسياری از پزشكان موفق شده اند جنين ها را به مدت طولانی يخ زده نگاه دارند چندی پيش روشی برای نگاهداری تخمك زن با عنوان شيشه ای كردن تخمك(8) به وجود آمد. جيكوبز می گويد: "اين روش، فن آوری بی نظيری برای زنانی كه ممكن است امكانات باروريشان به دليل بيماری، جراحی يا شيمی درمانی محدود شود به شمار می رود. اين افراد بهترين انتخاب ها برای برداشتن تخمك و يخ زدن آنها جهت استفاده آينده هستند. اما اين فن آوری هنوز در مراحل تجربی است."
حيرت انگيزترين دستاورد جديد بارورسازی آزمايشگاهی، آزمايش ژنتيك جنين ها در ظرف پتری است. تشخيص ژنتيك پيش از كاشت به پزشكان امكان می دهد تا پيش از قرار دادن جنين در رحم آن را از لحاظ نقايص تولد يا موارد غير معمولی كه منجر به سقط می شوند مورد بررسی قرار دهند. جيكوبز می گويد: "ما در حال حاضر می توانيم 10 كروموزوم از 23 كروموزوم را برای كشف موارد غير طبيعی مورد بررسی قرار دهيم، اما اين تعداد به احتمال زياد ظرف يك سال آينده به 23 می رسد. اين امر پيشرفتی چشمگير در حذف جنين هايی خواهد بود كه نبايد در رحم قرار داده شوند." اين روش به ويژه برای زنانی كاربرد دارد كه در اواخر دهه 30 يا اوايل دهه 40 سالگی به سر می برند، چرا كه در اين سنين عوامل پديدآورنده تخمك های معيوب به طرز قابل ملاحظه ای افزايش می يابند.
آينده بارورسازی آزمايشگاهی درك مشخص تری را از علل قابليت توليد مثل جنين ارايه خواهد داد. دكتر ريچارد اسكات(9)، مدير عامل شركت های وابسته پزشكی توليد مثل(10) در موريس تاون نيو جرسی می گويد كه تاثير گذاشتن بر "قابليت" جنين برای تبديل همه جنين ها به نمونه های مناسب برای كاشت در مقطعی از زمان پيشرفت بزرگی خواهد بود، اما درحال حاضر جدا سازی انواع خوب و بد موفقيت بزرگی به شمار می آيد. او می گويد: "اگر می دانستيد كه كدام جنين تبديل به نوزاد خواهد شد مجبور نمی شديد تمام نمونه ها را در رحم قرار دهيد. اگر بدانيد كه يك جنين 90 درصد به جای گرفتن در رحم پاسخ مثبت می دهد، تنها همان نمونه را به مادر باز می گردانيد. از آنجا كه ما می دانيم تنها 30 درصد از جنين ها به نوزاد تبديل می شوند ناچاريم تعداد بيشتری از آنها را در رحم قرار دهيم."
ميزان موفقيت
گاه فرآيند بارورسازی آزمايشگاهی بيش از اندازه خوب عمل می كند و بيش از يك جنين در رحم مادر رشد می كند: 32 درصد از مراجعان بارورسازی آزمايشگاهی صاحب دوقلو هستند و پنج درصد نيز دارای سه قلو يا چندقلوهای ديگر هستند. مشكل موجود در ارتباط با تولد چندقلوها اين است كه افراد متوسطی كه دو قلو در شكم دارند ممكن است بين دو تا سه هفته زودتر از موعد وضع حمل نمايند. اما افراد متوسط آبستن سه قلو احتمال دارد بين دو تا سه ماه پيش از موعد وضع حمل نمايند و وضع در مورد چهارقلوها از اين نيز بدتر می شود. محدود كردن تعداد جنين های قرار داده شده در رحم مادر به شدت از اين احتمال می كاهد.
تمام اين پيشرفت های بارورسازی آزمايشگاهی آن را به يك روش وسوسه انگيز باردار شدن در صورت عدم موفقيت روش های ديگر تبديل می نمايد. بنابر اظهار جامعه پزشكی توليد مثل آمريكا(11) ميزان موفقيت اين روش به ازای هر يك تخمك بارور شده 4/29 درصد است. اين ميزان نزديك به 20 درصد احتمال حاملگی يك زوج سالم و عادی در زمينه توليد مثل است كه منجر به تولد يك نوزاد زنده در هر ماه می شود.
نانسی همنوی(12) مدير اجرايی شورای بين المللی اشاعه اطلاعات مربوط به ناباروری می گويد: "بعضی از اوقات بارورسازی آزمايشگاهی بهترين روش است. در اغلب موارد از اين روش به عنوان آخرين شيوه و نه بهترين راه استفاده می شود." بزرگترين مشكل آن هزينه است: در ايالات متحده بارورسازی آزمايشگاهی به طور متوسط برای هر دوره 12.400 دلار هرينه در بر دارد و بسياری از افراد كه مايلند از اين روش استفاده كنند بيمه خدمات درمانی ندارند. اما سازمان هايی مانند همنوی تلاش دارند تا پيشرفت های پزشكی در اختيار همه افراد نيازمند قرار گيرد.
1. Rob Campos
2. Louise Joy Brown
3. Patrick Steptoe
4. Robert Edwards
5. In Vitro Fertilization (IVF)
6. Petri Dish
7. Laurence Jacobs
8. Egg Vitrification
9. Richard Scott
10. Reproductive Medicine Associates
11. American Society for Reproductive Medicine
12. Nancy Hemenway
|
