مارا بوكايی(2)

حركات مرتعش بدن، لرزش های تمرين شده آن و مبارزه اش با فضای خالی چه لذتی را می تواند به همراه داشته باشد؟ و موفقيت رقصندگان در حركت بر روی صحنه چگونه می تواند نفس را در سينه تماشاگران حبس كند؟

مايكل بلومبرگ(3)، شهردار نيويورك در 23 دسامبر 2003 ــ چهل و پنجمين سالگرد تاسيس گروه رقص آلوين ايلی ــ اين روز را ”روز گروه رقص آلوين ايلی“ ناميد و آن را تعطيل رسمی اعلام كرد. بلومبرگ در بيانيه ای از دفتر كار خود گفت: ”شهر نيويورك در 45 سال گذشته منزل افتخارآميز اين گروه افسانه ای بوده است كه مردم جهان را به وسيله قدرت رقص متحد می سازد.“

30 رقصنده اين گروه افسانه ای در 48 ايالت آمريكا و 60 كشور به روی صحنه رفته اند. شارون لاكمن(4)، مدير اجرايی سازمان آلوين ايلی می گويد كه آنها در مجموع در مقابل 19 ميليون نفر رقصيده اند و بدن هايشان بر نيروی جاذبه غلبه كرده و نفس را در سينه های تماشاچيان حبس نموده است.

سفارت فرهنگ

آلوين ايلی جوانی از اهالی تگزاس در سال 1958 گروه رقصی را جهت ايجاد يك تجربه منحصر به فرد فرهنگ آفريقايی – آمريكايی و غنی سازی رقص مدرن به كمك حركتی فرهنگی تاسيس كرد. در آن زمان او اظهار كرد: ”من اعتقاد دارم كه رقص از مردم می آيد و بايد هميشه به آنان بازگردانده شود.“

اين گروه از اولين اجرا توجه زيادی را به خود جلب كرد و در مدت كوتاهی طرفداران آن نيز زياد شدند. خبر اجراهای آنان مثل شعله های آتش سراسر شهر را فرا گرفت.

گروه آلوين ايلی از آغاز كار تنوع قومی را مبنای استخدام رقصندگان و متخصصان خود قرار داده است. اين تنوع به اجراهای گروه زيبايی درخشنده و ويژگی شاعرانه بخشيده است.

ماسازومی چايا(5)، بالرينی است كه رقص كلاسيك را در فوكواوكای(6) ژاپن فرا گرفت. او در سال 1972 به گروه پيوست و به مدت 15 سال بر روی صحنه رقصيد و سپس به آموزش رقص در آموزشگاه خود مشغول شد. در حال حاضر او يكی از كارگردانان هنری گروه است.

بنوا سوان پوفر(7) در سال 1997 پس از تحصيل در كنسرواتوار عالی ملی رقص پاريس(8) به گروه پيوست. بهيه سيد گينز(9) از اهالی بروكلين نيويورك نيز در سال 1998 گروه باله فرانكفورت را ترك كرد تا به اين گروه بپيوندد. رقصندگان برجسته بسيار زياد ديگری نيز در اين گروه زير نظر جوديت جميسون(10) تيزبين مشغول فعاليت هستند. او به سفارش استادش ايلی كه در سال 1989 درگذشت سرپرستی گروه را بر عهده گرفت. در مجموع 30 رقصنده در اين گروه وجود دارد كه صحنه را در هيات گله ای از اسبان وحشی در حال پرواز به لرزه در می آورند.

گروه آلوين ايلی در اجراهايی از قبيل ”رنگين كمان دور شانه های من“(11) (1959)، ”فرياد“(12) (1971) و ”شير سياه“(13) و ”دعاهايی از لبه پرتگاه“(14) (2002) با استفاده از پيچ و تاب های بدن، ضربه های پا و حركات فرز بازوها توجه بينندگان را جلب كرد. اين نمايش های فشرده عضلات، به حركات نمايشی بدن در صحنه هايی مجلل و پر شور و هيجان، زبانی شاعرانه و پر از مفاهيم و احساسات می بخشد.

رقصندگان آلوين ايلی از طرف دنيا سخن می گويند؛ آنان واقعا مقام ”سفرای فرهنگ آمريكايی“ را كه از جانب بلومبرگ به آنها اعطا شد به دست آورده اند.

ژاكلين آشمدوا(15)، يكی از رقصندگان آكادمی جهانی باله(16) در واشنگتن دی سی می گويد: ”زبان رقص يك زبان جهانی است كه در بيان و ارتباط همه مردم زمين بدون در نظر گرفتن ريشه ها، فرهنگ ها و نژادهای آنان وحدت ايجاد می كند. رقصندگان ما پيام رسان های فرهنگی و هنری واقعی سراسر جهان هستند.

بدن مديترانه ای

جانا الحسن(17) استاد و پژوهشگر حركات انسان در دانشگاه لبنان شايد يكی از پخته ترين ديدگاه های دنيای عرب را در زمينه اهميت رقص برای اطلاع رسانی فرهنگ يك جامعه دارد. الحسن به يك فلسفه ويژه درباره بدن زنان مديترانه ای معتقد است. او می گويد: ”برای درك جايگاه زن مهم است كه او را به تنهايی و از طريق ابزار خودش مورد تجزيه و تحليل قرار دهيم. زن حركت می كند، می رقصد و با حركت خود دل ها را تسخير می نمايد. او همچنين يك ماشين جنسی است كه در طول زمان نقش شهرزاد را ايفا كرده است.“

وی در ادامه می گويد: ”آنچه در شرق رويايی از زنان خواسته می شود سكوت يا نمايش در فضايی بسيار محدود با الگوهای خشك و مقررات سركوبگرانه است. فرهنگ از زنان استفاده می كند و آنان را در كليشه سازی طراحی رقص مبادله می كند. با وجودی كه اين قواعد برای مردان با شدت كمتری به كار گرفته می شود، من آنان را از اين قاعده مستثنی نمی دانم.“

رقص های شرقی از جمله رقص درويش ها، رقص آندلوسی، رقص فولكلور، رقص دبكا(18)، رقص شمشير و سپر و رقص معاصر، تاريخ رنگارنگی را به ثبت رسانده است كه تلاش بدن را برای ايجاد گفتگو بين تماشا گران و اجرا كنندگان نشان می دهد. دنيای عرب بر خلاف غرب كه تاريخ ديرينه تاتر يونانی را به ارث برده است پيشينه تاتری ندارد. فرهنگ عرب بايد همچنين متوجه تابوهای مربوط به بدن و حركات آن نيز باشد.

به عبارت ديگر، تعريف جهانی رقص در دنيای عرب مقوله ای جديد به شمار می رود و پيش از آن كه در عرصه فرهنگ به مقوله ای قابل ارايه تبديل شود نيازمند رشد، كشف و آزمايش ارزش های جامعه است. الحسن می گويد كه اجراهای رقص او بايد با آداب مرسوم به ويژه آنهايی كه مربوط به زنان، بدن و نقش اجتماعی آنان است مطابقت داشته باشد. در يك مورد او برای نشان دادن يك ماجرای عشقی با مشكل مواجه بود.

الحسن در توضيح نقش مرد می گويد: ”او بسيار عاشق و هشيار است. اخلاق خوشی ندارد و زن به زانو در آمده است. او با افاده راه می رود و زن از او پيشی می گيرد. تغيير ديدگاه ديگران نسبت به زن و بدن او به جز از طريق استفاده از ارتباط تاريخی او با مرد غير ممكن است.“

رقص هميشه جزيی از فرهنگ باقی خواهد ماند. بدن با رقصيدن، خود را از طريق ريتم باز می يابد و اعلام می نمايد. بدن تناقض ها را گرد هم می آورد و آنها را وادار می كند تا زير نور موضعی به نمايش درآيند. بدن با پای برهنه شعر می گويد. چگونگی تكامل آينده رقص در نقاط مختلف دنيا برای هميشه به صورت معمايی جالب باقی خواهد ماند.











1. Alvin Ailey
2. Marah Bukai
3. Michael Bloomberg
4. Sharon Luckman
5. Masazumi Chaya
6. Fukuoka
7. Benoit – Swan Pouffer
8. Conservatoir National Superieur De Dance De Paris
9. Bahiyah Sayyed Gaines
10. Judith Jamison
11. Rainbow Round My Shoulders
12. Cry
13. Black Milk
14. Prayers from the Edge
15. Jacquelin Ashmedowa
16. Universal Ballet Academy
17. Jana Al-Hassan
18. Debka