به قلم سلی فرهت
ژوئيه 2005
سالها پيش، متخصصين علوم تغذيه آمريكا ايده ای را از مصريان باستان وام گرفتند و معجونی ساختند كه آنرا " هرم غذايی " ناميدند كه بكمك تصوير هرمی كه مواد خوراكی مختلف بعنوان بلوكهای سازنده آن بكار ميرفت سعی كردند مجسم نمايند يك رژيم غذايی سالم روزانه بايد چگونه باشد.
سالها اين تصوير بر عادات غذايی آمريكايی ها حكومت مطلق داشت، راهنمای دستورالعملهای غذايی بود، برنامه تغذيه در مدارس را پی ميريخت و ساختار برنامه های رژيم چاقی يا لاغری را شكل ميداد. در آوريل امسال وزارت كشاورزی ايالات متحده (يو. اس. دی. ا. ) برای اولين بار طی سالهای مديد، الگوی جديدی برای استفاده از مواد خوراكی ارائه داد و آنرا " هرم من" ناميد؛ يك ابزار شخصی و وسيله ای اختصاصی برای استفاده جداگانه هر آمريكايی كه بتواند بر آن اساس راه های جديدی برای تنظيم برنامه روزانه خورد و خوراك و عادات ورزشی خود داشته باشد.
با توجه به اينكه همه انواع بدن ها و افراد مختلف به يك نوع تغذيه نياز ندارند، دستورالعمل جديد وزارت كشاورزی بر اين اساس اجازه داده است كه مردم هر كدام هرم غذايی خود را بر پايه نيازها و سبك و سياق زندگی خود جداگانه تنظيم و ترسيم كنند. در آغاز چنان سيل جمعيتی بسراغ اينترنت و تارنمای مربوطه هجوم بردند كه دستورالعمل جديد را ببينند كه تارنمای مربوطه بنام <> عملا از كار افتاد.
برخی متخصصين علوم تغذيه و طرفداران سلامت عمومی جامعه از طرح جديد انتقاد و به آن اعتراض كرده اند. يكی به اين خاطر كه در طرح نامی از غذای خاصی برده نشده و ديگر اينكه همه مردم آمريكا به اينترنت دسترسی ندارند. جاش ماينر تحليلگر سياست غذايی در همكاريهای جانبی دانشگاه كاليفرنيا ميگويد : " از يك جهت اما بايد به يو. اس. دی. ا. حق بدهيم. هرم تجديد نظر شده اينك ميان غذا های سالم تر و كمتر سالم تفاوت قايل ميشود؛ و همينطور ميان گروه های غذايی و همچنين در درون گروه و ميان هر دسته." بعبارت ديگر به مصرف كننده گفته ميشود غلات، ميوه جات، و سبزيجات بيشتری بخورد تا گوشت، مواد لبنی، و انواع روغن. اما حالا به آنها گفته ميشود غلات با سبوس بيشتری بخورند تا بدون سبوس، سبزيجات با برگ سبز بيشتر تا سبزی های نشاسته ای، و روغن نباتی بيشتر از چربی های حيوانی.
ويژگيهای جديد مواد خوراكی
اعتدال كليد تمامی رژيم های غذايی مناسب است، لذا هرم جديد نيز ميگويد حساب مقدار كالری ها را داشته باشيم. بخش رنگی هرم بتدريج بسمت بالای هرم كمتر ميشود و به اين ترتيب می فهماند كه مواد قندی و چرب به مقدار متعادل مصرف شده است. برای اينكه اندازه هر وعده غذا مشخص شود، واژه مبهم "ميزان يك وعده" هرم قديمی با مقادير و اوزان دقيق هر نوع غذا در يك وعده تعويض شده است، برای مثال : يك برش نان يا نيم فنجان برنج.
ورزش نيز مولفه و جزء تازه ايست كه به برنامه غذايی جديد اضافه شده؛ و در تصوير هرم به شكل كسی كه از كناره هرم در حال صعود است مجسم گرديده است. توصيه هايی نيز برای حركت بيشتر و ورزش مناسب ارائه شده، و بديهی است هر چه بيشتر ورزش كنيد ميتوانيد كالری بيشتری ميل فرمائيد.
نكته تازه و جالب ديگر اينست كه همه نبايد داخل يك الگو و اندازه قرار گيرند. يو. اس. دی. ا. عملا 12 هرم مجزا و متفاوت برای تيپ های مختلف مردم تدارك ديده كه متناسب با سن، ميزان فعاليت، و ساير مشخصه های افراد است. كافيست سن، جنسيت، و ميزان فعاليت روزانه خود را تايپ كنيد و به برنامه " نقشه كش هرم من" بدهيد. آنوقت برنامه "هرم شخصی من" به شما برنامه غذايی و رژيمی خواهد داد كه شما را سالم، روی فرم، و در وزن دلخواه نگه ميدارد.
برای نمونه اگر زنی 28 ساله باشيد كه شغل پشت ميز نشين دارد و فعاليت چندانی ندارد، برنامه "هرم من" به شما رژيمی را توصيه ميكند كه حاوی 1800 كالری در روز است و شامل 6 اونس (هر اونس آمريكا حدود 28 و اندی گرم است) غلات ( كه نصف آن بايد سبوس دار باشد)، 2.5 فنجان سبزيجات، 1.5 فنجان ميوه، 3 فنجان شير و 5 فنجان گوشت يا حبوبات (پروتئين حيوانی يا نباتی) ميباشد. رژيم مزبور حتی وارد جزئيات نيز شده ميگويد حد اقل تعداد دفعات استفاده از هر نوع سبزی در هفته چه ميزان است: مثلا در هفته 3 فنجان سبزی سبز تيره، 2 فنجان سبزی نارنجی رنگ، 3 فنجان انواع لوبيا يا نخود سبز، 3 فنجان سبزيجات نشاسته ای، و الباقی كه 6.5 فنجان در هفته ميشود هر نوع سبزی به دلخواه. چنين خانمی ميبايد مقدار مصرف قند و چربی روزانه اش از 195 كالری تجاوز نكند، و بيش از 5 قاشق چای خوری از انواع روغن مايع مصرف نكند.
در مقابل، يك مرد 20 ساله كه روزانه بيش از يك ساعت ورزش ميكند به رژيمی بر اساس 3000 كالری در روز نياز دارد. لذا رژيم غذايی او شامل 10 اونس غلات ميشود كه بتواند كالری اضافی مورد نياز او را تامين كند. متخصص تغذيه و رژيم غذايی خانم مليندا هملگارن از شهر كلمبيا ايالت مونتانا معترض است كه اين رژيم هرمی در جايی كه نوشابه های گازدار، غذاهای سرپايی (نظير پيتزا و همبرگر) و ساير تنقلاتی كه از نظر مواد مغذی فقيرند، مصرف ميشود محاسباتش بهم ميخورد و قابل اطمينان نيست.
هملگارن كه ضمنا از اعضای سياستگزار موسسه " غذا و جامعه" است، و بخاطر تخصص و مهارتش در علم تغذيه اشتهار دارد، ميگويد : " نكته مهمی كه در اين برنامه از قلم افتاده اينست: اغلب مردم و مصرف كنندگان ميدانند چه غذايی برايشان خوب است و چگونه خوب تغذيه كنند، لكن مشكل در اينست كه چطور هرم را به اجرا بگذاريم.
چطور تغيير لازم را عملی كنيم
بديهی است اينطور غذا خوردن كار آسانی نيست و بهمين علت از جايگزين هايی نام برده شده است. برای نمونه اگر پيدا و مصرف كردن آن مقدار غله سبوس دار دشوار است، تارنمای اينترنتی پيشنهاد جايگزين هايی مانند استفاده از سريال غير شيرين سبوسدار را در سالاد بجای كروتن ، يا جايگزينی ماكارونی و اسپاگتی سبوسدار [قهوه ای رنگ] و يا برنج قهوه ای بجای برنج سفيد را ميدهد.
و اگر مايل نيستيد مواد لبنی مصرف كنيد، ميتوانيد بجای آن از فرآورده های سويا همراه با سبزيجات با برگ سبز مصرف كنيد كه نياز كلسيم بدن را نيز برآورده كند. اين توصيه ها حتی گياه خواران را نيز مد نظر داشته و به آنها پيشنهاد ميكند تا ميتوانند روی مصرف پروتئين كافی، آهن، كلسيم، روی، و ويتامين ب 12 ( مواد غذايی كه معمولا در رژيم گياه خواران كمتر يافت ميشود) تمركز نمايند. " تغيير در نظام هرمی تغذيه قديم مدت هاست مورد نياز بوده و به تاخير افتاده بود"، اين چيزيست كه خانم ژوزفين كانللی شونن استاديار پزشكی خانواده در دانشگاه استونی بروك در نيويورك ميگويد.
حالا كه هر كس كه به اينترنت دسترسی دارد ميتواند توصيه مخصوص و رژيم غذايی خاص خود را دريافت كند، ديگر وقت آن رسيده كه همه همت كنيم و عادات غلط تغذيه خود را اصلاح نماييم.
|
