توسط جرالد بورستين
فوريه 2005
با اينكه عمر انسان ها در همه جای دنيا طولانی تر شده، ولی خطر جديدی كه سلامتی انسان ها را تهديد می كند، ظهور كرده است. كارشناسان پزشكی در آمريكا می گويند كه در حال حاضر حدود يك نفر از هر هفت نفر – رقمی كه نسبت به گزارش قبلی دو برابر شده – يا در خطر ابتلا به مرض قند هستند يا تا حالا مبتلا به مرض قند شده اند. مرض قند يك بيماری باالقوه كشنده است، كه از عوامل اصلی بيماری هايی چون بيماری های قلبي، سكته، كوری و از كار افتادگی كليه می باشد.
موضوع نگران كننده تر اين است كه اين افزايش ناگهانی در افراد جوان رخ داده است. مقصر اصلی در آمريكا، چاقی روز افزون جمعيت كشور است. مصرف چربی و قند آمريكايی ها از هر زمانی بيشتر شده است. مطالعه ای كه اخيرا انجام شده نشان می دهد كه يك فرد معمولی آمريكايی معادل 56 گالن نوشابه در سال می نوشد؛ اين رقم را با رقم 20 گالن در سال، در سال 1970، مقايسه كنيد. مطالعات ديگر نشان داده اند كه ميزان مصرف حبوبات، ميوه جات و سبزيجات آمريكايی ها كاهش يافته است.
مرض قند چيست؟
مرض قند وقتی به وجود می آيد كه بدن قادر به توليد يا تجزيه انسولين نباشد؛ انسولين هورمونی است كه توسط لوزه المعده توليد می شود، و به سلول های بدن امكان جذب گلوكز را می دهد. گلوكز اصلی ترين منبع انرژی بدن است. اكثر آدم ها يا نمی توانند به اندازه كافی انسولين توليد كنند يا شيمی بدن خود را آنقدر تغيير داده اند (معمولا به علت رژيم غذايی كه داشته اند) كه انسولين بدنشان ديگر نمی تواند به صورت موثر عمل كند.
دو نوع اصلی از مرض قند وجود دارد. نوع 1، كه قبلا از آن به عنوان مرض قند آغاز شده در دوران نوجوانی ياد می شد، در بين كودكان و افراد جوان شايع تر است، و 5 درصد بيماران مبتلا به مرض قند از اين نوع 1 می باشند. اين افراد معمولا يك زمينه ژنتيكی نسبت به اين بيماری دارند. علتش اين است كه بدن اين افراد به طور طبيعی انسولين كافی توليد نمی كند.
مرض قند نوع 2 رايج ترين نوع اين بيماری است، كه 90 تا 95 درصد بيماران مبتلا به اين نوع مرض قند هستند. با اينكه پژوهشگران هنوز هم راجع به علت اصلی بروز نوع 2 مطمئن نيستند، ولی می دانند كه رژيم غذايی بد و ورزش نكردن نقش عمده ای را در اين نوع بيماری ايفا می كند. برای مثال، احتمال ابتلا به اين بيماری در شخصی كه چاقی مفرط يا اضافه وزن دارد و فعاليت بدنی اش هم كم است، بسيار بيشتر از بقيه افراد می باشد. در اين افراد ميزان توليد انسولين در حد طبيعی است، ولی بدن اين افراد نمی تواند اين هورمون را به صورت موثر به سلول های بدن وارد كند.
وضعيتی هم به نام 'پيش از مرض قند' وجود دارد. اين حالت نشان دهنده اين است كه سطح گلوكز خون يك فرد از حد معمولی بالاتر است، ولی هنوز به حدی نرسيده كه تشخيص ابتلا به مرض قند داده شود. تحقيقات نشان داده است كه اكثر افرادی كه حالت 'پيش از مرض قند' در آنها مشاهده می شود، در ظرف 10 سال مبتلا به مرض قند نوع 2 می شوند.
قاتلی كه تبعيض قائل نمی شود
با اينكه مرض قند در ايالات متحده رو به افزايش است، اين بيماری فقط مختص ساكنين آمريكای شمالی نيست. در واقع، بيش از 190 ميليون نفر در سرتاسر دنيا مبتلا به مرض قند هستند. مرض قند عامل اصلی كوری در كشورهای توسعه يافته و چهارمين علت مرگ در اكثر كشورهای توسعه يافته است.
مرض قند قاتلی است كه همه را به يك چشم نگاه می كند، و هم مردم كشورهای فقير، هم مردم كشورهای ثروتمند دچار اين بيماری هستند. فی الواقع، چهار كشور از پنج كشور اصلی ای كه بالاترين ميزان شيوع اين مرض را دارند، كشورهای توليد كننده نفت در خاورميانه هستند. در كشورهای امارات متحده عربي، قطر، بحرين و كويت، بين 12 تا 20 درصد كل جمعيت كشور مبتلا به مرض قند است. پيش بينی می شود كه تا سال 2025، تعداد افراد مبتلا به مرض قند در جهان عرب به دو برابر رقم فعلی برسد.
دكتر فيليپ لوين، مدير مركز ديابت مركز پزشكی مرسی در بالتيمور، می گويد، " عوامل متعددی در رشد جهانی اين بيماری دخيل هستند. خيلی واضح است كه يكی از اين عوامل اضافه وزن و چاقی است، ولی بالا رفتن سن نيز ميزان حساسيت به انسولين را كاهش می دهد. با بالا رفتن سن جمعيت، تعداد افرادی كه حالت 'پيش از مرض قند' در آنها بروز خواهد كرد، افزايش خواهد يافت.
تحقيقات نشان داده اند كه اكثر افرادی كه حالت 'پيش از مرض قند' دارند، به احتمال زياد به مرض قند نوع 1 يا نوع 2 مبتلا می شوند، مگر اينكه تغييرات اساسی ای در عادات غذا خوردن و ورزش كردن شان به وجود آورند. در حال حاضر، 2/18 ميليون آمريكايی به مرض قند مبتلا هستند، كه باعث مرگ 213.000 نفر در سال 2000 شده است.
دكتر لوين، در طول دوران طبابت خويش، جوانانی را ديده كه تا سن 16 سالگی به مرض قند مبتلا شده بودند. وی می گويد، " اين بيماری در كودكانی كه چاقی مفرط دارند نسبتا شايع است. در واقع ذخاير انسولين بدن آنها خيلی هم خوب است. اصل مشكل آنها مقاومت در برابر انسولين است، كه به صورت اغراق آميز در سنين كم در اين كودكان به وجود می آيد." وی اضافه می كند، خوشبختانه، با ورزش و تغذيه سالم اكثر اين كودكان می توانند روند بيماری را معكوس كنند و زندگی ای فارغ از مرض قند داشته باشند.
اشلی بريج واتر، 18 ساله، از سه سالگی مبتلا به مرض قند نوع 1 بوده است. وی می گويد، " روزی چهار مرتبه قند خونم را اندازه می گيرم. بايد مراقب خودم باشم، بايد بدانم بدنم در چه وضعيتی است." از آنجايی كه وی ورزشكار است، می بايستی مدام از زيادی بالا يا پايين بودن قند خونش آگاه باشد. وی می گويد، " وقتی قند خونم پايين می افتد، احساس ضعف می كنم، سرم گيج می رود و دست و پايم می لرزد ... وقتی قند خونم بالا می رود، سر درد می گيرم."
چگونه با آن رفتار كنيم
خوشبختانه، حتی وقتی شخصی حالت 'پيش از مرض قند' دارد، راه هايی وجود دارد كه بتوان از شروع كامل مرض قند جلوگيری كرد. يك تحقيق عمده بر روی بيش از 3.000 نفر نشان داده است كه رژيم غذايی و ورزش، كه باعث كاهش 5 تا 7 درصد از وزن بدن شود، خطر ابتلا به مرض قند نوع 2 را 85 درصد كاهش می دهد. شركت كنندگان در اين تحقيق، وزنشان را از راه كاهش ميزان چربی و كالری در رژيم غذايی و ورزش كردن، روزی حداقل 30 دقيقه و پنج روز در هفته، كم كردند.
دكتر آلبرتو بارچلو از سازمان بهداشت پان آمريكن، يكی از آژانس های بين المللی بهداشت عمومی، اظهار می دارد، " مردم می توانند با ورزش و رعايت رژيم غذايی سالم از ابتلا به مرض قند نوع 2 جلوگيری كنند. در ايالات متحده، نشان داده شد كه بيش از نيمی از افرادی كه خطر ابتلا به اين بيماری را داشتند، توانستند با انجام اين كارها از ابتلا به مرض قند جلوگيری كنند. به اين علت كه خطر ابتلا به مرض قند در افراد بسيار چاق به مراتب بيشتر است، هدف اصلی در اين موارد كاهش وزن بدن است."
افراد مبتلا به مرض قند قبول دارند كه رعايت رژيم غذايی متعادل و مناسب، يكی از بهترين راه ها برای حفظ سلامتی شان است. دورين سيها، 24 ساله، كه مبتلا به مرض قند نوع 1 است، می گويد، " از راه تغذيه سالم و ورزش می توان از ابتلا به مرض قند نوع 2 پيشگيری كرد. اكثر افرادی كه مبتلا به مرض قند نوع 2 می شوند، آنطور كه بايد از بدنشان مراقبت نمی كنند. شخص بايد به اندازه كافی ورزش كند و زياده از حد هم خوراكی های قندی نخورد."
در مورد سيها، دختری كه در فيلادلفيا زندگی می كند، مرض قندش وقتی كه در دوره راهنمايی بود، آشكار شد. پس از آن وی مجبور شد كه شيوه زندگی اش را با اين بيماری تطبيق دهد. وی يك پمپ انسولين دارد كه به شكمش وصل شده و انسولين را هر سه دقيقه يك بار وارد جريان خون وی می كند. او می گويد، " سعی و خطای زيادی در اين كار (تنظيم ميزان انسولين) وجود دارد. نمی توانم در مسابقه دو ماراتون يا ورزش سنگين ديگری بدون مشورت با دكترم شركت كنم. تا آنجايی كه به خوردن مربوط می شود، بايد قبل از خوردن، خودم را آماده كنم و انسولين را قبل از خوردن غذا تزريق كنم."
ولی لزومی ندارد كه مرض قند به منزله يك حكم اعدام تلقی شود. درست مثل مورد زيپورا كارز. وقتی كه وی 21 ساله بود و عضو گروه رقص باله شهر نيويورك بود، لحظاتی پيش می آمد كه به وی احساس " ماتم زدگی و گيجی " دست می داد، و دائما هم احساس گرسنگی و تشنگی می كرد. تشخيص بيماری : مرض قند.
پس از ناراحتی و شوك اوليه ای كه به وی دست داد، كارز خودش را جمع و جور كرد و رژيم غذايی سختی را كه مناسب روش زندگی و شيمی بدن وی باشد، در پيش گرفت. با اينكه كارز می بايستی هر روز به خود انسولين تزريق كند، ولی سالم و سرحال بود و بيش از ده سال همچنان به فعاليتش با گروه رقص نيويورك ادامه داد.
كارز می گويد، " اگر ياد نگيريد چگونه از پس مرض قند بر آييد، اين مرض تبديل به يك قاتل خاموش و بی صدا می شود. اكنون كارز به عنوان سخنران 'انگيزه دهنده' برای سازمان هايی مانند بنياد تحقيقاتی ديابت نوجوانان و انجمن ديابت آمريكا به سرتاسر كشور سفر می كند. وی می گويد، " اگر اين بيماری را درست كنترل نكنيد، تبديل به يك عارضه بلند مدت می شود." وی اضافه می كند، وليكن، با رژيم غذايی مناسب و ورزش – و تحت نظر دكتر بودن – " می توان با آن زندگی كرد".
|
