نویسنده : پیر لوزا (2) سپتامبر 2005

روزی غواصی دانا به من گفت در هارقادا (3) ، مصر، گاهی اوقات هنگامی که به زیر آب میرویم ، بیشتر ازآنچه ماهی میبینیم غواص وجود دارد. به همین دلیل به سمت جنوب و به سوی مارسا الام حرکت کردم . جائی که ساحل دست نخورده و آب آن بکر بود. چیزی که بنظر جالب میآمد، هماهنگی مارسا الام با طبیعت ودور از دسترس بودن آن بود درست مانند آنچه دیگر مناطق گرم دریای سرخ همچون هارقادا و یا شارم الشیخ (4) زمانی بودند. هنگامی که آنجا بودم تصمیم گرفتم به نوعی سفر غواصی بروم . در این نوع غواصی مخزن هوا وجود ندارد در سطح آب شنا کرده و تا زمانی در زیر آب می مانیم که بتوانیم نفسمان را حبس کنیم.

آب گرم و زلال دریای سرخ بطور مطبوعی به انسان جوانی دوباره می بخشد. درحالیکه مانند آماتورها در آب دست و پا میزدم دو ماهی پروانهای (5) با خوش آمد گویی مرا به سمت صخرههایی بسیار زیبا هدایت کردند. دو ماهی با نقشهای راه راه در اطراف تنهشان و دمهای طلائی درخشان در صخرههای مرجانی ناپدید شدند.

چنین مناظر زیبا و غیر قابل تصوری باعث جذب افراد زیادی به این منطقه شده است. جولین استین (6) که در سال 1999 و قبل از آمدنش به دریای سرخ مسئول موزه لوور(7) پاریس بود میگوید: " آپارتمانم را رها کردم، ماشینم را فروختم و به اینجا آمدم." او هماکنون مدیر سفرهای غواصی دریای سرخ است.

او ادامه میدهد:" فکر میکنم مارسا الام در ابتدای کار غواصی است و هنوز جدید و بکر است. مارسا (8) و یا خلیج کوچک ، یک پدیده طبیعی است و غالباً در مناطق بیابانی ساحلی به چشم میخورد. باران شدیدی که معمولاً یکبار در سال می بارد باعث حرکت رسوباتی میگردد که مسیری را از کوه به سمت دریا طی می کنند. زمانیکه این رسوبات وارد دریا میشوند گذرگاهی بوجود آورده و بیشتر صخرههای اطرافشان را تخریب میکنند.

به همین دلیل مرجانهای فسیل شده در گوشه و کنار مارسا بچشم میخورند. قسمت میانی مرجانها بسط یافته و مکانی مناسب برای محافظت انواع ماهی ها درمقابل جریانات آب میگردد . جریان آرام مارسا و وجود مواد مغذی میکروسکوپی، آن را تبدیل به بوستانی دریائی از انواع موجودات بینظر نموده است .
استین توضیح می دهد : " در دریای سرخ 350 گونه مرجان و 1200 گونه ماهی وجود دارد و پس از جنگل آمازون، غنی ترین اکوسیستم دنیاست.

ساحل:
به هر حال کسب تجربه در چنین مکان باور نکردنی ممکن است مقداری کار ببرد. اگر شما در قاهره (9) باشید و بخواهید به مارسا الام بیایید کار ساده ای نیست. هرچند فرودگاهی وجود دارد ولی فقط دو پرواز داخلی در آن انجام می شود (ولو تعداد پروازهای مستقیم خارجی بیشتر است).

راه دیگر آن است که با هواپیما به هارقادا آمده و از آنجا با ماشین 270 کیلومتر بسمت جنوب حرکت کنید. عبور از دل کوههای جنوب مصر و تماشای اوج زیبائی های بیابان. رویارویی شن با تپه های صخره ای مصر اولیا که در کنار دریای فیروزه ای قد علم کرده است؛ مسافر خسته را بسوی قسمت ساحلی بادیه هدایت می کند.

مرکز شهر مارسا الام واقعاً متروکه و توسعه نیافته است با هتلی برای رانندگان کامیونت های ترانزیت. در کنار ساحل چند هتل خوب قراردارد. هتل من ، هتل کارامانا (10) استثناً راحت بود. ورودی آن در قسمت بالا تعبیه شده بود و بالکن اتاقم منظره زیبایی داشت . پوشیده ازصدها درخت نخل و سبزه های انبوه که با ماسه طلائی و انعکاس سابه آبی دریا تکمیل شده بود. کارامانا تمامی زیبائی های منطقه را در خود جمع کرده بود.

هنگام غروب، به سوی ساحل روانه شدم تا شب بادیه را که بعدها آن را آموختم، بیابم. در دل صخره های آهکی در فضایی باز آتشی بچشم میخورد ؛ چنانکه نور رنگارنگ آن کوههای مجاور را نورانی کرده بود. موسیقی عربی که با حرکات با روح رقاصه بااستعداد توأم شده بود، خیل جمعیت را به سوی خود میکشید. صفی از بچه ها ملبس به لباسهای بلند عربی (11) با سیبل های نقاشی شده و لباسهای رقص پرزرق و برق روی زمین نشسته و به حرکات رقاصه خیره شده بودند. به جز افرادی که سوار بر شتر بودند، رقاصه نظر همه را به خود جلب کرده بود. زمانیکه ستارگان در آسمان هویدا شدند چنین بنظر می رسید که همه به این واقعه لذت بخش ساده لبخند میزنند.

مکانی امن و آرام

اما در نهایت ، مارسا الام در حاشیه دریای سرخ است. و دریای سرخ خانه مرجانهای سخت و نرم و مکان غواصی است. مرجانهای نرم که شباهتی به گیاهان زنده دارند، اکثراً در مناطق عمیق تر دریا واقع شده اند جائی که جریان آب گیاهان مغذی را به آنجا منتقل میکند. مرچانهای سخت با پوشش آهکی را معمولاً روی خط ساحلی و جایی که مناسب برای غواصی است می توان یافت. این مرجانها در شب از طریق شاخکهای حساس ، که در روز منقبض میباشند ، تغذیه می کنند و اساس اکوسیستم دریای سرخ را تشکیل میدهند. شایعترین مرجان سخت در اینجا مرجان آتشی(12) است؛ که ایجاد نوعی سوختگی کرده و حتی بر روی پوستهای حساس می تواند اثر سوختگی دائمی برجای گذارد.

اکوسیستم دریای سرخ از آنجهت بی همتاست که یکی از آخرین بندرگاهها برای افرادی است که علاقه به کارهای مخاطره آمیز دارند. یکی از خطرناکترین لاکپشتهای دنیا، لاکپشت سبز(13) است که در دریای سرخ کاملاً عادی است. افزایش فعالیتهای بشری کار تخم گذاری و یافتن مکانی امن را برای لاکپشتهای بار دار مشکل کرده است.

به همین دلیل لانه لاکپشت سبز بایستی در جایی محافظت شده باشد تا مطمئن گردد دست مخاطره گران به آن نمیرسد. یکی دیگر از موجودات خطرناک، دوگان (14) یا گاو دریائی است. پستانداری عظیم الجثه با حرکتی کند که وزنش گاهی به 400 کیلوگرم می رسد. دوگانها از دونوع از گیاهان کف دریا تغذیه می کنند.

مارک رید (15) استاد غواصی اهل جنوب انگلستان ارزش این حقیقت که مارسا الام هنوز نسبتاً دستخوش تغییرات نشده است را میداند. او می گوید : " غواصی تقریباً قربانی موفقیت خود میشود و در حال حاضر صنعت غواصی در مارسا الام در مقایسه با نقاط مشابه شمالی پیشرفته نیست و به همین دلیل فعلاً مرجانهای اینجا هنوز دستنخورده اند و صخرهای مرجانی در شرایط عالی میباشند."

جراحات طبیعی :

پول رلی (16) توریست انگلیسی ، تحت تأثیر تجربیاتش در اینجا واقع شده بود. او می گوید: " آنچه در مورد این منطقه اثرزیادی برمن گذاشت این واقعیت بود که در دسترس توریستها نیست. شما شاهد سگ دریایی(17)، سفرهماهیها (18)، گاوهای آبی (19) و انواع مرجانهای سخت و نرم میباشید. رید معتقد است غواصان دارای وجه اشتراکی هستند که درک آن برای اشخاص دیگر مشکل است. آنها افراد خاصی از جامعه هستند که در تمام طول زندگی، مانند مسیرهای هوایی برای خلبانان خطوط هوایی، تنها نطقه مشترک آنها عشق به غواصی است.

در میان عجایب دریای سرخ ، شفافیت زیر آب آن است که اتفاقی نیست. برای این پارک آبی وجود موجودی دراز و خمیر مانند به نام خیار دریائی (20) از اهمیت زیادی برخوردار است. این موجود از مواد آلی ته نشین شده در کف دریا تغذیه کرده و آن را به نوعی از نیترات و فسفات تبدیل می کند که برای مرجانها بسیار مغذی است.

از آنجائیکه دریای سرخ از لحاظ مواد مغذی نسبتاً فقیر است، خیار دریائی نقش اساسی در این اکوسیستم بسیار حساس ایفا می کند. متأسفانه بدلیل مصارف دارویی از خیار دریایی ، تقاضا برای آن بسیار زیاد است . برداشت بدون کنترل آن منجر به تخریب رسوبات شده و در تنیجه بر کاهش دید تأثیرگذاشته و به تدریج باعث خفه شده مرجانها میشود.

استین این نظریه که غواصی ورزشی پر حادثه برای کسانی که بدنبال هیجان هستند، را نادیده میگیرد. او میگوید میزان خطر غواصی بعنوان یک ورزش برابر با میزان خطر بولینگ است که 0.02% می باشد. اما مانند هر جنگل دیگر دنیا خانه های صخره ای مرجانی که به گونه های مختلفی وجود دارند ، می تواند زیان بار باشد. مثلاً سنگی که در میان خرده سنگها و تا قمستی زیر آب است، می تواند یک سنگ ماهی(21) باشد که احتمالاً زهرآلودترین ماهی دنیاست . استین ادامه می دهد: " به هر حال شما مجبورید روی آن قدم بگذارید حتی اگر با زهر آن مسموم شوید. "

سنگ ماهی وجود داشته باشد یا نه ، من تصمیم دارم به اعمام دریا روم و با صخره های مرجانی و زندگی مرموز آنها مواجه شوم. هرچه عمیقتر می روید دمای آب متغییرتر می شود و به شما سرمای نشاط آوری می بخشد که باعث آرامشتان می گردد. کوههای مرجانی زیر آب منظره را به حد اعلای هیبت می رساند. تنها این کلمات بیانگر جو حاکم بر صخره های مرجانی است : بطور اعجاب آمیزی ماورای این دنیاست.

زمانی که با یک شیر ماهی (22) روبرو شدم گمان کردم او هم به اندازه من وحشت کرد. بر اثر وحشت ما مرجانهای تمشکی (23)، مرجانهای آتشی و یک ماهی غولپیکر ناپلئونی (24) بی اختیار عکس العمل نشان داده و تکان خوردند . این منظره باعث خلق تصوری ازرنگهای متعدد و نو آوری های لطیف طبیعی است. درحال حاضر،حداقل، من یکی از زیباترین مکانهای دنیا را دیدهام .


(1) Marsa Alam
(2) Pierre Loza
(3) Hurghada
(4) Sharm El Sheikh
(5) Butterfly Fish
(6) Julien Stein
(7) Louvre Museum
(8) Marsa
(9) Cairo
(10) Kahramana
(11) Galabiyas
(12) Fire Coral
(13) Green Turtle
(14) Dugong
(15) Mark Reed
(16) Paul Riley
(17) Sharks
(18) Manta Rays
(19) Dugong
(20) Sea Cucumber
(21) Stone Fish
(22) Lionfish
(23) Raspberry Corals
(24) Napoleon Fish