واشنگتن دی سی
4 آوریل 2008
قطعنامه شماره 1803 شورای امنیت سازمان ملل متحد در قبال ایران
در 3 مارس 2008، شورای امنیت سازمان ملل متحد با 14 رای موافق و یک رأی مخالف (یک کشور، یعنی اندونزی رای ممتنع داد) قطعنامه 1803 را از تصویب گذراند. این چهارمین قطعنامه ای است که شورای امنیت در ارتباط با برنامه اتمی ایران روی آن اقدام کرده است . این چهارمین باری است که شورای امنیت براساس فصل هفتم منشور برروی قطعنامه ای به منظور تحمیل مجازات های قانونا الزام آور بر ایران به خاطر مخاطرات گسترش سلاح های هسته ای، به سبب برنامه اتمی آن کشور و عدم اقدام ایران برای تعلیق فعالیت های حساس مربوط به گسترش سلاح های هسته ای، دست به عمل می زند.
قطعنامه 1803 شورای امنیت سازمان ملل متحد با کوشش جامعه بین المللی برای افزایش تدریجی فشار بر دولت ایران به یک طریق هدفمند هماهنگ است، به نحوی که از مجازات های دامنه دار تر که ممکن است به حال مردم ایران زیانبار باشند احتراز به عمل آید. تصویب این قطعنامه به دنبال گزارش دیگری از محمد البرادعی،از طرف آژانس بین المللی انرژی اتمی IAEA صورت می گیرد. در این گزارش خاطرنشان شده بود که مسئله اصلی در ارتباط با "مطالعات مورد ادعا" در باره فعالیت هایی "که ممکن است دارای زمينه نظامی باشند" حل نشده باقی مانده و دیگر مسائل نیز به " تحقیقات دقیق و کامل" وابسته است.
قطعنامه 1803 (2008) ایران را به تعلیق همه فعالیت های مربوط به غنی سازی، صرفنظر از محل آنها در ایران و نیز فعالیت های تحقیق و تولید در ارتباط با سانتریفيوژها در ایران ملزم می سازد. هرچند که IAEA هیچ گزارشی در مورد فعالیت های بازفرآوری در ایران ارائه نکرده است، الزام به تعلیق این گونه فعالیت ها را نیز در بر می گیرد. افزوده بر این قطعنامه 1803 شورای امنیت سازمان ملل متحد ایران را به متوقف کردن ساختمان راکتورتحقیقاتی آب سنگین در اراک و فعالیت های تولیدی کارخانه آب سنگین اراک ملزم می کند.
قطعنامه متضمن چندین شرط واجد اهمیت است:
• از ایران می خواهد تا فعالیت های مربوط به غنی سازی و بازفرآوری خود و نیز کار بر روی فعالیت های مربوط به آب سنگین را به حالت تعلیق در آورد.
قطعنامه های 1803 و 1737 استثنائاتی برای کشورها به منظور برقراری ارتباط محدود با ایران در زمینه پشتیبانی از این کشور در مورد رآکتورهای آب سبک که می توانند در تولید برق برای استفاده غیرنظامی مورد استفاده قرار گیرند، قائل شده است. در حالی که همه انواع راکتورهای پلوتونیوم تولید می کنند و متضمن خطر گسترش سلاح های هسته ای هستند، رآکتورهای آب سنگین (HWRs) به طور ویژه ای مسئله آفرین هستند،زیرا راه را به شکل گسترده تری برای مقادیر کافی پلوتونیومی که در تولید سلاح های هسته ای کاربرد دارند می گشایند. نیروگاه اتمی بوشهرکه روسیه مشغول ساختن آن برای ایران است یک راکتور آب سبک به شمار می رود و روسیه هم سوخت تازه برای آن تحویل می دهد و هم سوخت مصرف شده را بازپس می گیرد و همه این اقدامات با رعایت ضوابط ایمنی IAEA صورت می پذیرد. اما راکتور آب سنگینی که ایران مشغول ساختن آن در اراک است یک خطر عمده از بابت گسترش سلاح های هسته ای به شمار می رود. ارائه هرگونه کمک فنی در مورد راکتورهای آب سنگین به موجب قطعنامه های شورای امنیت ممنوع است. اصطلاحات "آب سبک" و "آب سنگین" به موادی اشاره دارند که برای کارکردهای اصلی یک راکتور مورد استفاده قرار می گیرند: منظور از "آب سبک" آب معمولی است، در حالی که "آب سنگین" از ایزوتوپ دیوتریوم های سنگین تر ترکیب می شود.
• فهرست افراد و نهادهای تعیین شده را که مشمول مسدود شدن دارایی و محدودیت مسافرت هستند به شرح زیر بسط می دهد:
o 13 نفر، مشتمل بر سرپرستان چندین طرح هسته ای و شرکت هایی که به عنوان عوامل جلو صحنه عمل می کنند.
o 12 نهاد، مشتمل بر چندین شرکت و مقاطعه کارانی که در ارتباط با طرح های هسته ای و موشکی در جلو صحنه عمل می کنند.
• ممنوعیت های مسافرتی کاملا تازه ای در باره 5 شخص تعیین شده در یک پیوست جداگانه (پیوست II ) برقرار می سازد.
• ممنوعیت انتقال فن آوری را با اشتما ل آن بر مواد و تجهیزات "دارای کاربرد دوگانه" تشدید می کند. از آنجا که این مواد و تجهیزات را هم برای مقاصد هسته ای و هم غیرهسته ای می توان به کار برد مواد مذکورازطرف گروه تدارک کنندگان هسته ای مشمول مقرراتی قرارگرفته اند. قطعنامه 1803 شورای امنیت سازمان ملل متحد همچنین انتقال برخی فن آوری ها مربوط به گردونه های فضایی بدون نام به ایران را که درگذشته از ممنوعیت دامنه دار ذکرشده در فهرست فراورده های مربوط به ترتیبات کنترل فن آوری موشکی به وسیله قطعنامه 1737 معاف بودند، ممنوع می سازد.
• از دولت ها می خواهد تا در اعطای اعتبار صادراتی، تضمین یا بیمه در ارتباط با بازرگانی با ایران با هشیاری عمل کنند، به گونه ای که آن حمایت مالی به صورت مستقیم یا غیر مستقیم به فعالیت های حساس ایران در زمینه گسترش سلاح های هسته ای یا تولید سلاح های هسته ای و وسایل پرتاب آنها مددی نرساند.
• از همه دولت ها می خواهد تا در مورد فعالیت نهادهای مالی مستقردر سرزمین خود با بانکهای مستقر در ایران و نیز شاخه ها و شعب آنها در خارج، بویژه بانک ملی و بانک صادرات به سبب ارتباط آنها با فعالیت های حساس در مورد گسترش سلاح های هسته ای و تولید سلاح های هسته ای و وسایل پرتاب آنها با هشیاری عمل کنند.
• برای نخستین بار از همه کشورها می خواهد تا ، با بازرسی ازمحموله های ارسالی به ایران و محموله هایی که از ایران ارسال و هواپیماها وکشتی های متعلق به سرویس باربری ایران –ار و خطوط کشتی رانی متعلق به جمهوری اسلامی در فرودگاه ها، بندرهای دریایی خود به شرطی که زمینه کافی برای اطمینان از حمل کالاهای ممنوعه به موجب قطعنامه های قبلی 1737 و 1747 که طبق بند هفتم منشور ملل صادر شده اند یا قطعنامه 1803 وجود داشته باشد، بپردازند.
• الزام ایران را در مورد فراهم آوردن شفافیت کامل برای IAEA ، بویژه اجرای مقاوله نامه الحاقی مورد تایید قرار می دهد. همه جنبه های موافقت نامه مربوط به تدابیر ایمنی ،از جمله شرایط مندرج در مجموعه مقررات 3.1 نیز تایید می کند. بر طبق این مقررات ایران باید اطلاعات مربوط به کلیه تاسیسات جدید هسته ای خود را در اختیار IAEA بگذارد.
• اختیارات کمیته مجازات های اقتصادی ناشی از قطعنامه 1737 را برای نظارت بر اجرای تدابیر مندرج در قطعنامه جدید و نیز قطعنامه 1747 شورای امنیت بسط می دهد.
قطعنامه های قبلی
قطعنامه 1803 شورای امنیت سازمان ملل متحد جدید ترین قطعنامه از سه قطعنامه الزام آوری است که طبق بند هفتم منشور ملل متحد صادر شده و مجازات هایی را بر ایران تحمیل می کند. قطعنامه های 1737 و 1747 شورای امنیت سازمان ملل متحد ایران را به اقدامات زیر ملزم می سازد:
• همکاری کامل با IAEA به منظور فیصله دادن به مسائل باقی مانده در ارتباط با برنامه هسته ای؛
• تعلیق قابل بررسی کلیه فعالیت های حساس مربوط به گسترش سلاح های هسته ای، از جمله غنی سازی، باز فرآوری و فعالیت های مربوط به تولید آب سنگین؛
• به کار بستن پروتکل الحاقی به موافقت نامه تدابیر ایمنی بین ایران و IAEA. مقاوله نامه اختیارات وسیعی درمورد دستیابی به اطلاعات و مراکز هسته ای ، ازجمله در مرحله تحقیق و تولید به IAEA می دهد. هدف از این کار قادر ساختن IAEA به تضمین و دادن اطمینان در باره غیبت فعالیت های هسته ای اعلام نشده است.
به دیگر نکات مندرج در هردو قطعنامه در زیر اشاره شده است :
• الزام همه کشورها به جلوگیری از انتقال اقلام حساس و مورد استفاده در گسترش سلاح های هسته ای در ارتباط با کمک فنی/منابع/خدمات مربوط به این اقلام که می تواند به برنامه های غیرمجاز هسته ای ایران یا وسایل پرتاب کمک برساند به ایران؛
• انسداد دارایی های نهاد ها یا افراد درگیر در برنامه هسته ای ایران یا اشخاص و نهادهایی که از جانب آنها و زیر نظارت آنها عمل می کنند، همانگونه که در قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل متحد مشخص شده است؛
• دعوت به هوشیاری در ارتباط با مسافرت اشخاص یاد شده و اعمال محدودیت در باره آنها؛
• ممنوعیت صدور سلاح از ایران و دعوت از همه کشورها برای جلوگیری از انتقال سلاح هایی که مشخصات آنها در دفتر ثبت سلاح های متعارف سازمان ملل متحد فهرست شده است.؛
• دعوت از کشورها و موسسات مالی بین المللی به خودداری ازقبول تعهدات تازه برای کمک مالی به دولت ایران، به استثنای مواردی که با مسائل انسانی و آبادانی ارتباط دارند.
• ارائه انگیزه های مثبت دایر بر این که پیروی کامل و قابل بررسی [از الزامات یادشده] به راه حل دیپلماتیک، مذاکره شده و سودمند به حال ایران کمک می کند. مزایایی که از اين رهگذر ممکن است [عاید ایران] شوند عبارتند از همکاری برای استفاده مسالمت آمیز از فن آوری انرژی امنیت منطقه ای، و بازرگانی و سرمایه گذاری بین المللی.
تدابیر اضافی بین المللی و مسائل مربوط به بررسی [فعالیت ها]
افزوده بر قطعنامه های بالا نیروی ضربتی اقدام مالی (FATF) دو رهنمود برای به کاربستن شرایط مندرج در قطعنامه های 1737 و 1747 شورای امنیت صادر کرده است. FATF یک نهاد فعال بین حکومت ها است که منظور از ایجاد آن توسعه و ارتقاء سیاست های بین المللی برای مبارزه با پول شویی و جلوگیری تامین کمک مالی برای تروریست ها است. FATF همچنین دو بیانیه ظرف شش ماه گذشته صادر کرده که در آنها در مورد مخاطرات در حال افزایش ناشی از نارسایی های موجود در اقدامات ضد پول شویی و مبارزه با تامین مالی سازمانهای تروریستی هشدار داده است. به این اسناد راهنما و بیانیه های صادر شده، می توان با مراجعه به تارنمای زیر دسترسی یافت.
WWW.FATF-GAFI.ORG
|
