مطرح بودن رومی در دنیای امروز
مصاحبه ای با دکتر نویت ارگین، توسط انجم نعیم
موضوعیت و اهمیت رومی درعصر ما در چیست؟
رومی همواره نمادی از نیروی وحدت بخش در یک تمدن و نظام اجتماعی و اقتصادی آن بوده است. شعر او دل های خسته و ذهن های مشوش را آرامش می بخشد. فراموش نکنید که هر قدر جهان مخوف تر شود، جان انسان ها نیز کم ارزش تر می شود و شعر رومی هرچه بیشتر معنا واهمیت پیدا می کند. آیا نمی بینید که نیروی بالقوۀ انسان ورفتار های خود محور مذهبی یکسر در حال سرشار شدن از باری منفی است؟ در این وضعیت، آیا انسان می تواند بدون وجود یک واحۀ معنوی از برهوت الگوهای منفی جان سالم به دراورد؟
درهر حال، او به عنوان جایگزینی برای ایمان خاصخود، و برای اجتناب از بیگانه شدن از جامعۀ و محیط خود، به یک آیین زندگی نیاز مبرم دارد. و رومی در این باب رهنمون بهتری در اختیار می گذارد. او بی شک بزرگتر از زندگی اما در همان حال بدون هیچ حد و مرز دینی یا نژادی ،به نوع انسان سخت نزدیک بود. رومی مانند چتری بی انتها هرچه را که ما داریم و نیز فراتر از آن را پوشش می دهد.
او در معرفی خود می گوید:
نه ترسایم نه یهود
نه ایرانی نه مسلمان
نه از شرقم نه از غرب
نه از خاکم نه از آب.
[نیمیم ز ترکستان، نیمیم ز فرغانه نیمیم ز آب و گل، نیمیم ز جان و دل]
او خود را از تهمت محدودیت به اعتقادی خاص یا قید و بند زمان ومکان می رهاند:
گاه پنهان و رمز گونه ام
گاهی آشکار و بدیهی.
گاهی مسلمانم،
گاهی به مذهب موسی،
گاهی مسیحیم.
تا برای هر کس الگویی باشم،
هر بار نمود دیگری دارام.
چگونه رومی در آمریکا تا این حد محبوبیت یافت؟
شخصی چه خوب گفت: "محبوبیت رومی در ایالات متحده ناشی از عطش معنوی ماست." این یک واقعیت شناخته شده است که آمریکایی ها، معمولا ً و نسبتا ً، بیشتر می خوانند. گذشته از این، کتاب های زیادتری در آنجا به چاپ می رسد. مردم عادی، زمانی که در شرایط سیاسی و اجتماعی مناسب نباشند و بار سنگین زندگی را به دوش داشته باشند، به سختی فرصت می کنند کتابی را ورق بزنند یا درمورد آن چه خوانده اند به تأمل بپردازند. از آن جا که آمریکایی ها به مسائل گوناگون می اندیشند و سعی در یافتن راه حلی برای همه چیز دارند، مولانا نظرشان را جلب کرده و افکار او تا این حد آنها را تحت تأثیر قرار داده است.
به علاوه، رومی دروازه ای به روی یک جامعۀ چند بُعدی می گشاید که درگیرمعمای انتخاب میان ایمان یا منطق است. جامعۀ آمریکا سرشار از رفاه و تجملات زندگیست؛ اما ممکن است یک شخص ثروتمند و مرفه هم ممکن است لزوما زندگی خوشبختی نداشته باشد. این جاست که رومی می گوید به دنبال سعادت رفتن یعنی سعادت تن و جان، سعادت سرو دل. این چیزیست که او را محبوب می کند.
ما محبوبیت رومی را در آمریکا مدیون پروفسور کولمن بارکس هستیم، که نه تنها رومی را به محافل ادبی ایالات متحده معرفی کرد، بلکه گلچینی از کارهای او را هم به زیبایی ترجمه کرد. برگردانهای قبلی آثار رومی مانند در قفس افکندن پرندۀ تخیلات شاعر بود. بارکس در های قفس را گشود و این پرنده از نو آواز آهنگین خود را در تمامیت و با جوهر اصلی آن سر می داد.
ترجمۀ شعر رومی تا چه حد دشوار بود؟
ترجمۀ آثار ادبی، کاری بس دشوار وچالش انگیز است. و در مورد ترجمۀ اشعار رومی که معانی عرفانی دارند، این کار باز هم دشوارتر می شود.
خطری نهفته در اشعار رومی وجود دارد. زیبایی این اشعار چنان گیج کننده است که شخص به پیام پیامبرگونۀ آنها راه نمی برد.
تا زمانی که جهان را از روزن دید او نگاه نکنید، نمی توانید به معنای اشعار او دست بیابید. حرفۀ من پزشکی است، اما زمانی که به اشعار مولانا علاقه مند شدم، برای مدت 15 سال خود را وقف فهمیدن موضوعات سروده ها و اندیشه های او . رومی می گوید اگر می خواهید به جهان افکار او وارد شوید، باید فرضیات و نظرات پیشین خود را رها کنید. این بیشتر پیش شرطی برای غوطه زدن در عرصۀ اندیشه های او است. اگر می خواهید همراه با دلمشغولی های خود به آن عرصه پای بگذارید، ، در آن صورت درک رومی به کار بسیار دشواری تبدیل می شود.، من از این بابت سخت مراقب بوده ام.
دید عرفانی مذهبی مولانا چه نقشی در یک جامعۀ چند بعدی دارد؟
عرفان، شمار از چنگال اجبارهای برخاسته از ایمان خود پرداخته تان می رهاند. عرفان انسان را به سوی ارتباط بی واسطه با خدا رهنمون می شود. اعتقاداتی که افراد در یک جامعۀ چند بُعدی بر خودشان بار می کنند به خدا روی آوردن انسان را دشوار می سازد. عرفان انسان را از چنان قید و بند هایی رهایی می بخشد. به همین سبب نقش آن در یک جامعۀ چند بعدی با اهمیت تر از نقشش در یک جامعۀ تک بعدی است. هند پیوسته سرزمین کسانی بوده است که به دنبال خدا می گشته اند. به همین سبب عرفان در آن جا ریشه ای قوی دارد. فکر می کنم این شباهت ها نقش بسیار پر اهمیتی در نزدیک کردن جوامع هند و آمریکا ایفا خواهد کرد.
همچنین مراجعه کنید به: رومی، شاعر و عارف، برای خوانندگان آمریکایی همچنان چهره ای جذاب است.
|
